Yemekten sonra uyku gelmesi ve halsizlik neden olur?

0
14339
yemekten sonra uyku gelmesi ve halsizlik rehavet basması

Yemekten sonra uyku gelmesi ve yemek yedikten sonra halsizlik çoğumuzun yaşadığı bir şeydir. Öğle veya akşam yemeği yedikten sonra rehavet çökmesi ve yorgunluk hissi uyuma isteğimizi getirir. Peki yemekten sonra uyku gelmesi ve yemek yedikten sonra halsizlik tehlikeli midir? Neyden kaynaklanır? Bu yazımızda bu konular hakkında bilgi vereceğiz.

Yemekten sonra uyku gelmesi ve halsizlik yemeğinizdeki karbonhidrat ve şeker ile ilgili olabilir. Yemekten sonra şekerin aniden yükselmesi kişinin aşırı derecede yorgun hissetmesine ve biraz uyumak istemesine neden olabilir. Aynı zamanda vücudun öğünlerde yediğiniz şekeri ve karbonhidratları sindirmek için çok fazla enerji harcaması gerekir.

Yemekten sonra uyku gelmesi ve halsizlik vücuttaki belirli hormonlar ve aminoasitlerden de kaynaklanabilir. Örneğin hindi eti uyku getiren ve rehavet bastıran triptofan amino asidini içermektedir. Bu nedenle hindi eti yiyen kişilerin bu triptofan aminoasidin nedeniyle uykusunun geldiğini duyabilirsiniz.

Yemekten Sonra Uyku Gelmesi ve Yemek Yedikten Sonra Halsizlik İle İlgili Bilimsel Araştırmalar

Vücudun düzgün bir şekilde işleyebilmesi için temel enerji kaynağı yiyeceklerdir. Yemek yediğiniz sürece sindirim sisteminiz yiyecekleri ve belirli besin öğelerini parçalamak için çalışmaya başlar. Sindirim sisteminiz yediğiniz yiyeceklerin büyük bir çoğunluğunu enerji veya glukoza dönüştürür.

Kaliforniya Üniversitesi’nde yapılan araştırmalara göre yemek yediğimizde vücuttaki insülinde ani bir artış gerçekleşir. Bu ilk artıştan sonra insülin düzeyi aniden düşer, ki buna da çoğu zaman şeker düşmesi adı veririz.

Ancak yemek yemenin tek etkisi bu değildir. İnsülin hormonu triptofan amino asidinin beyine ulaşmasını ve burada seratonin ve melatonini uyarır. Seratonin ve melatonin uykuyu düzenleyen nörotransmiterlerdir.

Amerikan Klinik Beslenme Dergisi’ne göre karbonhidrat yönünden zengin yiyecekler kandaki triptofan düzeyini yükseltir. Bu da beyindeki seratonin konsantrasyonunu etkiler. Sonuçta yemek yedikten sonra uyku gelmesi durumuna neden olacak şekilde vücutta rehavete sebep olacaktır.

Yemekten sonra uyku gelmesi ve yemek yedikten sonra halsizlik neden olur?

Şimdi gelin yemek yedikten sonra uyku gelmesi ve halsizlik hissinin nedenlerine detaylı olarak bakalım.

Öreksin Supresyonu

Öreksin vücutta uyanıklığı ve iştahı düzenlemeye yardımcı olan bir kimyasaldır. Öreksin bastırıldığında insana rehavet çöker ve kişi kendini yorgun hisseder.

Frontiers in Endocrinology dergisi araştırmacılarına göre yeterli düzeydeki öreksin olması uyku ve uyanılkığı düzenlemek için gereklidir. Aşırı durumlarda öreksinin tükenmesi bütün gün boyunca uykusuz hissetmeye neden olabilir.

Diabetes dergisinde yayınlanan bir araştırmaya göre kandaki glukoz düzeyleri öreksin üretimi ile doğrudan bağlantılıdır. Araştırmacılar insülin düzeyinin yüksek olmasının vücudun ürettiği öreksin düzeyini azalttığını tespit etmiştir. Bu da kişinin karbonhidrat yönünden zengin bir öğünden sonra son derece halsiz ve rehavet çökmüş hissetmesine yol açacaktır. Diğer yandan insülin düzeyinin düşmesi öreksin salınımını uyarmatadır.

Bu nedenle yemekten sonra uyku gelmesi ve yemek yedikten sonra halsizlik hissinin nedenlerinden biri insülin ve glukoz düzeylerinin öreksin salınımını bastırmasıdır.

İnflamasyon

Yemekten sonra uyku gelmesi ve yemek yedikten sonra halsizlik hissinin bir diğer nedeni vücutta bir iltihap durumunun olmasıdır.

İltihap vücuttaki enerjinin enfeksiyonla ve enfeksiyon kaynağı ile savaşmaya yönlenmesine neden olur. Araştırmacılar vücudun iltihaba tepisinin öreksini bastıran sitokin salgılamasına neden olduğunu ve böylece uyku getirdiğini belirtmektedir.

Nörobilim Dergisi’nde yayınlanan bir araştırmaya göre akut bir hastalığın yol açtığı iltihap öreksin düzeylerini olumsuz etkilemektedir. Bu da yemekten sonra uyku gelmesi durumuna yol açmanın yanı sıra hastayen cansız hissetmenize neden olacaktır.

İnsülin ve Triptofan

Çok fazla şekerli içecek veya karbonhidrat tükettikten sonra insülinin artışı yemekten sonra enerjinin düşmesine yol açabilir.

Amerikan Klinik Beslenme Dergisi’nde yayınlanan bir araştırmaya göre glisemik indeksi yüksek yiyecekler beyinde triptofan düzeyini arttırmaktadır. Triptofan düzeyinin artması uyu getiren seratonin salgılamasının artmasına yol açmaktadır.

İlginç bir şekilde Psikiyatri ve Nörobilim Dergisi’nin bildirdiğine göre seratonini doğal yollarla arttırmak için triptofan takviyeleri kullanılmaktadır. Bu takviyeler uykuya dalmakta zorlanan kişilere yardımcı olmaktadır.

Bağırsak Hormonları

Yemekten sonra uyku gelmesi durumunun bir diğer nedeni sindirim sisteminin bir parçası olan bağırsak hormonları ile ilgilidir.

Bu hormonlardan biri yağlı yemekten sonra uyku gelmesi durumuna neden olan olesistokinin hormonudur. Örneğin kolesistokinin hormonunun etkilerine yönelik yapılan araştırmalarda bu hormonun yemekten sonra uyku gelmesi ile bağlantılı olduğu tespit edilmiştir. 2010 yılında yapılan bir araştırmaya göre kolesistokinin düzeyinin artması yemekten sonra uyku gelmesi durumuna yol açmaktadır.

Yemekten Sonra Uyku Gelmesi ve Halsizliğin Diğer Nedenleri

Buraya kadar yemekten sonra uyku gelmesi durumunun vücuttaki sebeplerine baktık. Bu başlıktan itibaren yemekten sonra uyku gelmesi durumuna neden olan hastalıklarla ilgili bilgi vereceğiz.

Sindirim Problemleri ve Yemekten Sonra Uyku Gelmesi

Huzursuz bağırsak sendromu veya çölyak hastalığı gibi bazı sindirim hastalıkları yemekten sonra uyku gelmesi ve halsizlik sorununa yol açabilir.

Çin’de yapılan bir araştırmaya göre birçok bağırsak problemi yemekten sonra uyku gelmesi ve halsizliğe neden olabilmektedir. Örneğin, peptik ülser, huzursuz bağırsak sendromu ve mide yanması gün içinde uyku haline yol açabilir. Bir veya birden fazla sindirim sorunu yaşayan kişilerde de gün içerisinde halsizlik yaşanabilmektedir.

Obezite

Fazla kilolu veya obez kişiler karbonhidrat ağırlıklı beslenme ya da fazla miktarda yedikten sonra normal kilodaki insanlara göre yemekten sonra uyku gelmesi sorununu daha fazla yaşamaktadır.

Elbette sindirim sistemimizin çalışma süreci öğle veya akşam yemeğinden sonra hafif bir uyku gelmesi durumuna yol açabilir. Ancak araştırmalara göre gün boyunca süren uyku hali fazla kilolu veya obez kişilerde çok daha yaygındır.

Sleep dergisinde yayınlanan bir araştırmaya göre gün boyunca uykusuz hissetme özellikle aşırı kilolu kişilerde görülmektedir. Buna göre obezite metabolizmayı ve uyanıklığı etkileyen nöronları etkilemektedir.

Tip 2 Diyabet

Kan şekerini yükselten yiyecekler yemekten sonra uyku gelmesi idurumuna yol açtığından diyabet hastalarının yemekten sonra uykusunun gelmesi şaşırtıcı bir durum değildir.

Psikosomatik Araştırmalar Dergisi’ne göre kan şekerinin yükselmesi halsizlik ve yorgunluk hissine neden olmaktadır. Aslına bakılırsa kandaki glükoz düzeyinin yükselmesinin en yaygın belirtilerinden biri yorgunluktur. Ayrıca bu durum bilişsel durumu ve duygu durumunu da etkilemektedir. Birçok diyabet hastası sağlıklı kiloda kalmakta sorun yaşamakta, bu da yemekten sonra uyku gelmesi durumuna neden olmaktadır.

Karbonhidrat Tükettikten Sonra Neden Uyku Gelir?

Karbonhidratlar öğleden sonraları uyku gelmesine yol açan yiyecekler arasındadır. Peki karbonhidratların yorgunluk düzeyindeki bu etkisinin nedeni nedir? Herşeyden önce karbonhidratlar vücut için bir enerji kaynağıdır ve enerjik hissetmemizi sağlar.

Karbonhidratlı yiyecekler tükettikten sonra yorgun hissedersiniz çünkü karbonhidratlar glukoz düzeyini arttırma eğilimindedir. Bu da pankreasın daha fazla insülin üreterek uyku ve uyanıklık durumunu düzenleyen kimyasalları etkilemektedir.

Örnek vermek gerekirse Western Journal of Nursing Research dergisinin yaptığı bir araştırmaya göre karbonhidrat alımı uyku düzenini büyük oranda etkilemektedir. Karbonhidrat yönünden zengin yiyecekler yiyen kişilerin yemeyen kişilere göre yemekten sonra daha çabuk uykusu gelmektedir.

Beyaz ekmek, şeker, kek ve makarna gibi basit karbonhidratlar vücutta çabuk yakılan yakıtlar gibi hareket etmekte ve hızla şekere dönüşmektedir. Tüketilmesi gereken en iyi karbonhidratlar tam tahıllar gibi kompleks karbonhidratlardır. Bu nedenle, yulaf, arpa, tam tahıllı ekmek, esmer makarna ve esmer pirinç sağlıklı karbonhidratlar arasındadır. Kompleks karbonhidratlar sağlıklı ve dengeli bir beslenme için gerekli olan lif, temel vitaminler ve mineralleri içermektedir.

Şeker neden uyku getirir?

Şekerin uyku getirmesinin sebebi karbonhidratların uyku getirmesinin sebebi ile aynıdır. Şeker insülin düzeyini etkileyerek öreksin düzeyinin düşmesine yol açar.

2008 yılında yayınlanan bir araştırmaya göre öreksin uyanık kalmak için gereklidir. Ayrıca bu nörotransmitter hafıza, kardiyovasküler kontrol ve stresin azaltılması için de son derece önemlidir. Araştırmacılara göre kan şekerindeki hafif bir yükselme bile öreksin kimyasalının düşmesine yol açmktadır.

Öğle Yemeğinden Sonra Uyku Gelmesi Nedeni

Öğlen yemek yedikten sonra uyku gelmesi durumunun en yaygın nedenlerini 3 maddede listeleyebiliriz:

  • Karbonhidratlarla birlikte şekerli içecekler içmek,
  • Öğle yemeğinde büyük porsiyonlarda yağlı yiyecekler yemek,
  • Triptofan içeren yiyecekleri çok miktarda yemek.

Hindi Eti Uyku Getirir mi?

BMJ dergisinde yayınlanan bir rapora göre hindi etinin uyku getirdiği bilgisi bilimsel kanıtlarla desteklenmiyor. Hindi etinin yorgun, halsiz ve uykulu hissettirdiği iddiası hindinin uyku getiren triptofan içermesinden kaynaklanmaktadır. Ancak araştırmacılara göre hindi ile aynı miktarda triptofan tavuk ve kıymada da bulunmaktadır. Hatta peynir ve bazı süt ürünlerinde daha fazla triptofan bulunmaktadır.

Araştırmacılar yılbaşında çok miktarda hindi eti, ardından tatlı yemenin doğal olarak yüksek protein ve karbonhidrat içeriği nedeniyle uyku getirdiğini belirtmektedir. Yemek yanında alınan alkol de yemekten sonra uyku gelmesi durumunda rol oynamaktadır.

Yemekten sonra uyku gelmesi beyne giden kanın azalmasından mı kaynaklanır?

Yemekten sonra uyku gelmesi ve halsizlik yaptığı düşünülen bir diğer neden yemekten sonra beyine daha az kan gidiyor olmasıdır. Peki bilimsel araştırmalar bu konuda ne diyor?

Bazı bilim adamları beyine yeterince oksijen gitmemesinin uykusuzluğa neden olduğunu düşünürken, bazı bilimsel araştırmalar da tam aksini söylemektedir. Medical Hypotheses dergisine göre beyine giden kan genellikle yemekten sonra vücuttaki çeşitli koşullardan etkilenmektedir. Yemekten sonra uyku gelmesi ve halsizlik büyük ihtimalle öreksin kimyasalının düşmesi ve uyanıklığı düzenleyen melatonin ve diğer kimyasalların yükselmesi nedeniyle kaynaklanmaktadır.

Uyku Getiren Yiyecekler

Yedikten sonra uyku getiren ve halsizlik yapan yiyecekler yüksek düzeyde triptofan içeren yiyeceklerdir.

Amerikan Beslenme Birliği’ne göre kümes hayvanlarının etleri, dana eti, süt ürünleri ve protein yönünden zengin yiyecekler yemekten sonra uyku gelmesi durumuna yol açabilir. Bunun nedeni bu yiyeceklerin uyku getirdiği bilinen seratonini doğal olarak yükseltmesidir.

Ancak yedikten sonra uyku getirme ihtimali yüksek olan yiyecekler yine de karbonhidratlar ve proteinlerdir.

Yemekten sonra uyku gelmesi nasıl önlenir?

Birçok kişi için öğle veya akşam yemekten sonra uyku gelmesi büyük bir problemdir. Peki yemekten sonra uyku gelmesi nasıl önlenir?

Daha Az Yemek

Yemekten sonra uyku gelmesi durumunu engellemenin yollarından biri daha küçük öğünlerle beslenmektedir. Bu yazıda atıfta bulunduğumuz bilimsel araştırmalardan bir çoğu çok miktarda yemenin, protein veya karbonhidrat ağırlıklı yiyeceklerin yemekten sonra uyku gelmesi ve halsizlik yaptığını belirtmektedir.

Yeşil Çay İçmek

Öğle veya akşam yemek ile birlikte veya yemekten sonra yeşil çay içmeniz halinde yemekten sonra uyku gelmesi durumu engellenebilir.

Yeşil çay kilo vermeye yardımcı olan ve güçlü antioksidanlar içeren oldukça sağlıklı bir içecektir. Science Reports dergisinde yayınlanan bir araştırmaya göre yeşil çay karbonhidratların daha etkin bir şekilde parçalanmasına yardımcı olmaktadır. Aynı zamanda yeşil çay nişasta ve yağ emilimini azaltmanın yanı sıra kan şekerini düşürmektedir. Ayrıca yeşil çay çok az miktarda kafein içerdiğinden öğlen yemeğinden sonra zihinsel olarak da uyanıklığı sağlayacaktır.

Yemekten Sonra Yürümek

Yemekten sonra kısa bir yürüyüş yapmak kalp sağlığını korumanın yanı sıra kilo vermeye de yardımcı olur. Bu da yemekten sonra uyku gelmesi ve halsizliği önlemeye yardımcı olacaktır.

Uluslararası Genel Tıp Dergisi’ne göre yemekten hemen sonra kısa bir yürüyüş yapmanın birçok faydası vardır. Şeker düşmesi veya yükselmesini engellemek, yemekten sonra uyku gelmesi ya da yorgunluğu engellemek, kan şekeri düzeyini düşürmek bu faydalar arasındadır. Araştırmacılara göre yemekten sonra yürüyüş yapmak kan şekerini %36 düşürmektedir.

En iyi faydayı görmek için yemekten hemen sonra beklemeden 30 dakikalık bir yürüyüşe çıkmanız önerilir.

Karbonhidrat ve Şeker Alımını Düşürmek

Her yemekten sonra uyku gelmesi ve halsizlik sorunu yaşıyorsanız karbonhidrat alımını düşürmelisiniz. Enerjiyi daha yavaş yokseltmesi ve sağlığınız için yararlı olan birçok besin maddesi içermesi nedeniyle tam tahıllı ürünlere geçebilirsiniz.

Beslenme düzeninizdeki şeker miktarını da azaltmanız önemlidir. Şekersiz beslenme ile ilgili ipuçları hakkındaki yazımız için buraya tıklayınız.

Yemek Günlüğü Tutmak

Hangi yiyeceklerin uykunuzu getirdiğini tespit etmek için bir yemek günlüğü tutabilirsiniz. Bu gıda intoleransı veya alerji gibi durumları da tespit etmenize yardımcı olacaktır.

Bol Su İçin

Vücudunuzun doğru bir şekilde çalışması için gün boyunca bolca su içmelisiniz.

Nutritional Reviews dergisine göre vücudun biraz susuz kalması bile yorgunluğa neden olmakta, motivasyonu azaltmaktadır.

 

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here