Bamyanın Faydaları ve Sağlığa Olumlu Etkileri

0
564
Bamyanın faydaları: bamya neye iyi gelir?

Sahip olduğu besin öğeleri, vitaminler ve mineraller sayesinde bamya sağlık üzerinde birçok olumlu etkiye sahiptir. Bamya yalnızca lezzetli bir sebze değil, bununla birlikte tansiyonu ve kolesterolü düşüren, duygu durumunu iyileştiren ve bağışıklığı kuvvetlendiren doğal ve bitkisel bir çözümdür. Birçok şeker hastası kan şekerini düzenlemek için bamya tüketmektedir. Bu yazımızda bamyanın faydaları hakkında detaylı bilgi vereceğiz.

Bamyanın faydasını görmek için onu çok çeşitli şekillerde tüketebilirsiniz. Bamyayı geleneksel bamya yemeği şeklinde tüketebileceğiniz gibi onu yahni yapabilir, çorbalara ekleyebilir, turşusunu kurabilir veya bamya kullanarak sağlıklı bir içecek yapabilirsiniz.

Bamya nedir?

Bamya (Abelmoschus esculentus ya da Hibiscus esculentus) ılıman iklimlerde yetişen çiçekli bir bitkidir. Britanika Ansiklopetisi bamyanın ebegümeci ailesinin bir üyesi olduğunu ve büyük sarı çiçekler açtığını belirtmektedir.

Bamya Çiçeği

Bamya haşlandığında yapışkan ve koyu bir kıvam alır. Bu nedenle çorbaları ve diğer sulu yemekleri kıvamlı hale getirmek için de kullanılmaktadır. Ayrıca bamya turşusu, bamya sotesi ve hatta bamya kızartması yapabilirsiniz.

Bamya meyve mi, sebze mi?

Teknik olarak bamya bir meyvedir. Ancak geleneksel olarak sebze olduğu kabul edilmektedir. Botanik açıdan çekirdekli bitkilerin yenilebilir kısımları meyve olarak kabul edilmektedir. Ancak bitkinin çekirdeği yoksa, sadece kök, yaprak veya gövde şeklinde ise onun sebze olduğu kabul edilir.

Ancak botanik olarak meyve olduğu kabul edilen birçok bitki mutfakta sebze olarak kabul edilir.

Bamyanın Besin Değeri

Bamyadaki Vitaminler, Mineraller ve Lif

Bamya birçok vitamin ve mineral ile doludur ve beslenme açısından son derece besleyici bir yiyecektir. Bamya yüksek miktarda lif içerir ve sindirim sağlığını iyileştirmeye yardımcı olur. Aynı zamanda kanda glukoz salgılanma hızını azaltır.

C Vitamini

Arizona Üniversitesi’ne göre bamya sağlık için gerekli olan temel vitaminlere sahiptir. Örneğin bir su bardağı bamya günlük C vitamini ihtiyacının yaklaşık %40’ını karşılamaktadır. Böylece bamya bağışıklık sistemini güçlendirmekte ve cilt görünümünü iyileştirmektedir.

K Vitamini

Kanın düzgün bir şekilde pıhtılaşması için gerekli olan K vitamini bamyada bol miktarda bulunmaktadır. Görme kalitesini arttırması, vücuttaki serbest radikalleri atması ve yaşlanma belirtilerini azaltması bamyanın faydaları içerisinde sayılabilir.

Magnezyum Kaynağı

ABD Tarım Bakanlığı’nın raporuna göre bamya önemli bir magnezyum kaynağıdır. Magnezyum enerji veren, tansiyonu düzenleyen ve kan şekerini kontrol etmeye yardımcı olan temel maddelerden biridir.

Kalsiyum ve Potasyum

Bamyanın faydaları arasında sayabilceğimiz bir diğer özelliği de önemli bir kalsiyum ve potasyum kaynağı olmasıdır. Kalsiyum ve potasyum sayesinde bamya kemik sağlığını korumaya ve kas fonksiyonunu kontrol etmeye yardımcı olur.

Folat (B9)

Bamya B grubu vitaminleri için önemli bir besin kaynağıdır. Örneğin 100 gram bamya günlük folat (B9) alımının yaklaşık %20’sini karşılamaktadır. Özellikle hamilelikte folat oldukça önemlidir. Vücut anemiyi önlemek ve bağışıklık sistemi ile beyin fonksiyonunu iyileştirmek için folat ve B12 vitaminine ihtiyaç duymaktadır.

Düşük Karbonhidratlı Bir Sebze Olarak Bamya

Düşük karbonhidratlı bir beslenme izleyenler için bamya önemli bir yiyecektir.

Bamyanın Faydaları

Bamyanın yukarıda bahsedilen besin değerleri dikkate alındığında, bamyanın faydaları şaşırtıcı olmaktan çıkmaktadır. Şimdi gelin bilimsel bilgilere dayanarak bamyanın faydaları hakkında detaylı bilgilere bakalım.

Bamyanın Besleyici Özellikleri

bamya okraDaha fazla bamya tüketmek için en önemli gerekçeniz bamyanın sağlığınız için çok önemli olan besin öğeleriyle dolu olmasıdır.

Food Science & Nutrition dergisinde yayınlanan bir araştırmaya göre bamya vücudun sağlıklı bir bağışıklık sistemi için ihtiyaç duyduğu temel besin öğelerine sahiptir. Araştırmacılar bamyanın faydaları hakkında şu bilgileri vermektedir:

  • Kemik ve diş sağlığı için gerekli olan kalsiyum
  • Kan sağlığı ve daha fazla kırmızı kan hücresi üretilmesi için gerekli olan demir
  • Tansiyonu normal düzeyde tutmak için gerekli olan potasyum
  • DNA yapısını korumak ve bağışıklık sistemini güçlendirmek için gerekli olan çinko
  • Serbest radikalleri vücuttan atmak ve hastalıklara karşı korumak için gerekli olan antioksidanlar
  • Sindirim sistemi sağlığını korumak için gerekli olan lifler

Bamya Enerji Verir

enerjiYorgunluk ve genel enerji azlığından şikayetçi iseniz doğal yollarla enerji arttırmak için daha fazla bamya tüketebilirsiniz.

Bamyanın faydaları hakkında Nutrients dergisinde yayınlanan bir araştırmaya göre bamya yorgunluk giderici özelliklere sahiptir. Bamya çekirdeklerinde bulunan belirli enzimler ve besin öğeleri kandaki laktik asit düzeyini ve yorgunluğu etkileyen diğer kimyasalları azaltır. Araştırmada bamyanın yorgunluk önleyici özellikleri ve antioksidan olduğu vurgulanmıştır.

Bamya kilo verdirir mi?

kilo vermek kilo kaybıBamyayı daha fazla tüketerek düşündüğünüzden daha fazla kilo verebilirsiniz.

Araştırmalar bamyanın zengin bir lif kaynağı olduğunu göstermiştir. Bamya tüketmek daha uzun süre tok kalmanızı sağlayacaktır. Ayrıca bamyanın kalorisi oldukça düşüktür. Ancak vitamin ve besin değeri yüksektir. Bunun anlamı bamyanın vücutta ekstra yağaneden olmadan vücudunuzu beslediğidir.

Bamya ve Kolesterol

Beslenmenizde daha fazla bamya olmasını sağlayarak kolesterol düzeyini azaltmaya yardımcı olabilirsiniz. Bamya hiç yağ içermemesinin yanı sıra kötü kolesterolü aktif olarak düşüren bileşenler içermektedir.

iyi kötü kolesterol hdl ldlPhytotherapy Research dergisinde bamyanın faydaları üzerine yayınlanan bir araştırmaya göre bamya kandaki yağ hücrelerini azaltmaya yardımcı olmaktadır. Hayvanlar üzerinde yapılan bir araştırmaya göre kurutulmuş bamya tüketimi sayesinde 8 hafta sonrasında toplam kolesterolde azalma görülmüştür. Ayrıca taze bamya tüketiminin de kolesterolü düşürdüğü ve diğer metabolik hastalıkları önlediği tespit edilmiştir.

Kolesterolü kontrol etmek veya düşürmek için bamya tüketmeye ek olarak başka çözüm yollarına da başvurabilirsiniz. Daha fazla lifli gıda tüketmek, beslenmenizdeki sağlıksız yağları elimine etmek, daha fazla Omega-3 ve sağlıklı yağ tüketmek kolesterolü düşürmeye yardımcı olur.

Kan Şekerini Düşürmek İçin Bamya

kan şekeri şeker ölçümüBamyanın faydaları arasında en önemlilerinden biri yemekten sonra kan şekerinin ani yükselmesini engellemesidir.

Yapılan araştırmalarda bamyanın hipoglisemik etkisi olan bir yiyecek olduğu tespit edilmiştir. Zaman içerisinde bamya özü ile kandaki glukoz düzeyi düşürülmüş ve tip 2 diyabet kontrolünde etkinlik artmıştır.

Yazımızın sonuna doğru şeker hastalarının bamyayı nasıl tüketmesi gerektiği hakkında öneriler vereceğiz.

Stresi ve Anksiyeteyi Azaltma

Bamyanın faydaları arasında stresi azaltma ve bununla birlikte duygu durumunu iyileştirme etkisinden söz edebiliriz. Kurutulmuş bamya ekstraktının anksiyete hastalığında en az bazı reçeteli ilaçlar kadar etkili olduğu tespit edilmiştir.

Stres yönetimiScientific World Journal dergisinde bamyanın faydaları hakkında yayınlanan bir araştırmaya göre bamya ekstractı sakinleştirici ve stresi azaltıcı bir etkiye sahiptir. Bamya anksiyeteyi, stresi ve depresyonu azaltma etkisine sahiptir. Bamya takviyeleri strese karşı verilen psikolojik ve biyokimyasal tepkileri azaltmaya yardımcı olmaktadır. Kurutulmuş bamya da depresyon ve anksiyete tedavisinde benzodiazepin ile benzer bir etkiye sahiptir.

2013 yılında bamyanın faydaları hakkında yayınlanan bir araştırmada bamyanın antidepresan özellikleri ortaya konulmuştur. Yapılan klinik deneylerde bamya ekstraktının en az bazı farmasötik antidepresanlar kadar etkili olduğu tespit edilmiştir. Araştırmalara göre bamya doğal bir antidepresan olarak kullanılabilir.

Bamyanın Karaciğere Faydaları

karaciğer ağrısı liver painBu lezzetli ve zengin sebze karaciğeri koruyan ve karaciğer hastalığını önleyen özelliklere sahiptir.

Bamyanın faydaları hakkında Saudi Pharmaceutical Journal dergisinde yayınlanan bir araştırmaya göre bamya karaciğer dokusu üzerinde antioksidan etkiye sahiptir. Araştırmaya göre bamya karaciğer hastalığını önlemeye yardımcı olmaktadır. Bamya ekstraktı karaciğerde protein konsantrasyonunu arttırmakta ve karaciğer hastalığının etkisini yok etmeye yardımcı olmaktadır.

Ülser ve Gastrit Tedavisinde Bamya

gastritBamyanın ürettiği jelatin kıvamındaki sıvı gastrit ve mide ülseri tedavisinde oldukça etkilidir. Bamyadaki yüksek miktardaki müsilaj bağırsaktaki bakterileri birbirine yapıştırır ve ülser semptomlarını tedavi etmeye yardımcı olur.

Peptik ülser ve gastrit genellikle Helicoacter pylori enfeksiyonundan kaynaklanmaktadır. PLoS One dergisinde yayınlanan bir araştırmaya göre bamya mide duvarındaki bakteriyel enfeksiyonu önlemeye yardımcı olur. Bu süreç genellikle okranın yapışkanlı maddesinin bağırsak enfeksiyonuna sebep olan bakterileri önlemesiyle gerçekleşmektedir.

Bilişsel Güç ve Bamya

Bamyanın faydaları beyin becerilerini güçlendirmeye kadar uzanır. Bamya Alzheimer hastalığını da önlemeye yardımcı olmaktadır.

beyin sağlığıBamyanın faydaları hakkında Neurochemistry International dergisinde yayınlanan bir araştırmaya göre bamya beyin üzerinde olumlu bir etkiye sahiptir. Araştırmaya göre bamyadaki kersetin ve rutin maddeleri öğrenme becerilerini arttırmaya ve bilişsel bozuklukları tersine çevirmeye yardımcı olur.

Yapılan diğer araştırmalara göre de bamya özleri Alzheimer hastalığı riskini azaltır ve diğer dejeneratif nörolojik hastalıklara karşı korur.

Beyin fonksiyonunu güçlendirmek için tüketebileceğiniz başka bitkiler de bulunmaktadır. Örneğin nane, biberiye ve gingko beyin gücünü arttırmaya yardımcı olmaktadır.

Bamya astıma iyi gelir mi?

astım hastalığıBamyanın faydaları arasında sayabileceğimiz bir diğer özelliği de astım ve diğer solunum yolları hastalıklarına iyi gelmesidir.

Örneğin, Clinical and Translational Allergy dergisinde yayınlanan bir araştırmada bamyanın astım semptomlarını azaltmaya yardımcı olan sebzelerden biri olduğu belirtilmiştir. Bamyanın astım önleyici özellikleri içeriğindeki yoğun C vitamininden kaynaklanmaktadır.

Bamyanın Kanseri Önleyici Özellikleri

Bamyanın faydaları kanser önleyici özelliklerine kadar uzanır. Ayrıca bamya tümör boyutunu da azaltmaya yardımcı olur.

Phytotherapy Research dergisinde yayınlanan bir araştırmaya göre bamya özütleri melanoma hücrelerini tedavi etmeye yardımcı olur ve cilt kanserini engellemede etkindir. Ayrıca bamyanın meme kanseri hücrelerini azaltmada da etkin olduğu gösterilmiştir.

Bamyanın kanseri önleyici özellikleri ile ilgili araştırmaların yalnızca klinik ortamlarda test edildiği hatırda tutulmalıdır. Bilim adamları bamyanın çeşitli kanser türlerinin tedavisindeki etkinliği hakkında daha fazla araştırma yapılması gerektiğini belirtmektedir.

Bamyanın Diyabete Faydaları: Son Araştırmalar

Bamyanın faydaları arasında belki de en önemlilerinden biri kan şekeri düzeyini düzeltmeye yardımcı olmasıdır. Kan şekerinin kontrol edilmesi şeker hastalığı tedavisi ve şeker komplikasyonlarının önlenmesinde önemli faktörlerden biridir.

diyabet şeker hastalığı kan şekeri ölçümüIRSN Pharmaceuticals dergisinde 2011 yılında bamyanın faydaları hakkında yayınlanan bir araştırmaya göre bamyadaki lif içeriği glukoz emilimini azaltmaya yardımcı olur. Bamya geleneksel olarak yemeklerden sonra kandaki glukoz düzeyini kontrol etmek için tip 2 diyabet tedavisinde kullanılmaktadır.

Yine 2011 yılında Journal of Pharmacy and Bioallied Sciencies dergisinde bamyanın faydaları hakkında yayınlanan bir araştırmaya göre toz haline getirilmiş bamya çekirdeği ve bamya özütünün 28 gün kullanılmasının ardından kan şekeri düzeyinde anlamlı bir düşüş gerçekleşmiştir.

2013 yılında Natural Product Communications dergisinde yayınlanan bir araştırmada da bamya ekstraktının glukoz emilimini azalttığı gösterilmiştir.

Diyabet Hastaları İçin Güvenlik Uyarıları

Bamya belirli diyabet ilaçları ile etkileşime girebilir. ISRN Pharmaceuticals dergisinde bamyanın metformin hidroklorid ilaçlarının işleyişini etkilediği tespit edilmiştir. Araştırmacılar metformin ile diyabet tedavisi alan kişilerin yüksek miktarda bamya tüketmemesini belirtmektedir.

Bamya Hakkında Diğer Uyarılar

Bamya genel olarak güvenilir bir sebze olarak bilinmesine ve çeşitli tedavileri destekleyici olarak kullanılmasına rağmen, bazı uyarıların da dikkate alınması gerekmektedir.

Gastrointestinal Problemler

Bamyada früktoz oranı yüksektir ve früktoz intoleransı olan kişilerde sindirim sorunları ortaya çıkabilir. Bu durumda karın ağrısı, şişkinlik, ishal ve gaz problemleri görülebilir. Ayrıca huzursuz bağırsak sendromu olan kişilerde bamya tüketiminden sonra semptomlarda kötüleşme yaşanabilir.

Böbrek Taşları

Böbrek taşı olan kişiler bamya tüketiminden kaçınmalıdır. Bamya kalsiyum oksalat içermektedir ve böbrek taşı yatkınlığı bulunan kişilerde bu kalsiyum oksalat böbrek taşı oluşumuna yol açabilir.

Kan Pıhtılaşması

Bamyadaki K vitamini kah pıhtılaşmasını desteklemektedir. Ancak yüksek miktarda bamya tüketimi kan inceltici ilaçları etkileyebilir. Kan pıhtılaşması riski bulunan kişiler veya derin ven trombozu hastaları bamya tüketmeden önce doktora danışmalıdır.

Hamilelikte bamya yenilebilir mi?

Bamyanın faydaları üzerine yapılan araştırmalar bamyanın genel popülasyon üzerindeki faydalarına odaklanmıştır. Hamilelikte bamya tüketiminin zararlı olduğuna dair hiçbir bilgi bulunmamaktadır. Ancak früktoz intoleransı olan, böbrek taşına yatkınlığı bulunan veya kan pıhtılaşması görülen kadınlarda hamilelikte bamya tüketiminde dikkatli olunmalıdır.

Kaynaklar:

  1. Britannica
  2. ArizonaEDU
  3. NDB
  4. Food Sci Nutr
  5. Phytother Res.
  6. Iran J Med Sci
  7. Sci World J
  8. PlosOne
  9. Neurochem Int.
  10. Neurosci Lett.
  11. Eur Rev Med Pharmacol Sci.
  12. Clin Trans Allerg
  13. Cochrane Database Syst Rev.
  14. Phytother Res.
  15. Biotechnol Lett.
  16. ISRNPharm
  17. Nat Prod Commun.
  18. Curr Gastroenterol Rep
  19. ScienceDirect
  20. J Pharm Bioallied Sci

CEVAP VER

Please enter your comment!

Yorumunuzu göndermeden önce lütfen Yorum Politikamızı okuyun.

Please enter your name here