Çocuklarda uyku apnesi nedir? Neden olur? Belirtileri, Tedavisi

0
182
çocuklarda uyku apnesi neden olur belirtileri tedavisi

Çocuklarda uyku apnesi çocuğun uykusuz hissetmesine ve normal olmayan pozisyonlarda uyumasına yol açmaktadır. Çocuğun nefes alıp verişini etkileyerek uyku düzenini bozmaktadır. Bu yazımızda aşağıdaki çocuklarda uyku apnesi nedir? Çocuklarda uyku apnesi neden olur? Çocuklarda uyku apnesi belirtileri ve tedavisi hakkında detaylı bilgi bulabileceksiniz.

Uyku apnesi nedir?

Çocuklarda uyku apnesi çocuğun hava yollarındaki bir tıkanma ya da nefes alıp verme sürecinin yolunda gitmemesi nedeniyle uyku sırasında nefesinin durması durumudur. Çocuklarda uyku apnesi akciğerlere hava akışını kesip solunumu etkiler.

Çocuklarda uyku apnesi hangi sıklıkta görülür?

Uyku apnesi özellikle 2 ila 6 yaş arasındaki çocuklarda ve daha nadir olmak üzere 6 aydan küçük bebeklerde görülmektedir. Çocuklarda uyku apnesi 13 yaş altındaki çocukların yaklaşık %3’ünde görülmektedir. Bu nedenle sık görülen bir pediatrik sorun değildir.

Daha az yaygın olmakla birlikte çocuklarda uyku apnesi farklı türlerde ortaya çıkabilir:

Çocuklarda uyku apnesi türleri nelerdir?

Uyku apnesi hava yolunun neden tıkandığına bağlı olarak üç türde ortaya çıkabilir.

üst solunum yolları

Obstrüktif Uyku Apnesi

Obstrüktif uyku apnesi çocuklarda uyku apnesi türleri arasında en yaygın görülenidir. Obstrüktif uyku apnesi üst solunum yolunun tıkanması durumunda ortaya çıkar. Nefes alma mekanizması doğru bir şekilde çalışmakla birlikte hava yolunun daralmış olması nedeniyle hava akciğerlere ulaşamaz.

Merkezi Uyku Apnesi

Merkezi uyku apnesi çocuklarda daha seyrek görülmektedir. Merkezi uyku apnesi merkezi sinir sisteminin nefes alma mekanizmasını etkin bir şekilde düzenleyememesi durumudur. Normalde nefes alırken beyin sırayla nefes alma ve vermeyi sağlamak için torasik kasların genişleyip büzülmesini sağlayan sinyaller gönderir. Ancak merkezi uyku apnesi ortaya çıktığında bu kaslar beyinden yeterli uyaranı alamadığı için düzgün bir şekilde hareket edemez. Bu da nefes almanın düzensiz ve kesintili olmasına yol açar. Obstrüktif ukyu apnesinde olduğu gibi hava yollarını tıkayan bir durum burada söz konusu değildir.

Karma Uyku Apnesi

Karma uyku apnesi obstrüktif ve merkezi uyku apnesinin bir arada oluşması durumudur.

Çocuklarda uyku apnesi neden olur?

Çocuklarda uyku apnesi problemine neden olan sağlık sorunları aşağıda listelenmiştir:

Adenoidlerin ve Bademciklerin İltihaplanması

Adenoidler ve bademcikler patojenlerle savaşma konusunda önemli roller üstlenen üst solunum yolları sistemi lenfatik dokularıdır. Ancak adenoid ve bademcikler enfeksiyonlara karşı savunmasızdır. Adenoitlerin ve badekciklerin şişmesi üst solunum yolunu daraltarak uyku apnesine yol açar. Adenoid ve bademciklerin şişmesi çocuklarda uyku apnesi nedenleri arasında en yaygın olanıdır.

bademcikller

Gastroözofageal Reflü Hastalığı (GERD)

Asit reflü olarak da bilinen gastroözofageal reflü hastalığı çocuklarda özofageal sfinkterin henüz tam olarak gelişmemesi nedeniyle ortaya çıkmaktadır. Yiyecekler yutulduktan sonra sfinkterin tam olarak kapanmaması nedeniyle midedeki asit ve yiyecekler özofagusa doğru çıkarak boğaza ulaşır ve hava yolunu tıkar.

Kronik Burun ve Akciğer Tıkanması

Kronik burun ve akciğer tıkanması mukusun alt solunum yoluna akmasına yol açar. Mukus bronşçuklardan yukarı doğru da çıkabilir ve gırtlak etrafında birikerek hava yolunu daraltabilir ve çocuklarda uyku apnesi problemine yol açabilir.

Sinir Sistemi Hastalıkları ve Enfeksiyonları

Sinir sistemi hastalıkları ve enfeksiyonları nefes alma mekanizmasını bozarak çocuklarda merkezi uyku apnesi problemine yol açabilir. Beyni omuriliğe bağlayan beyin sapında bulunan bir bozukluk buna örnek olabilir. Doğuştan gelen herhangi bir sinir sistemi hastalığı ve enfeksiyonu da çocuklarda uyku apnesi ve nefes alıp vermenin düzensiz olmasına yol açabilir.

Belirli İlaçlar ve Kimyasallar

Ağrı kesiciler dahil olmak üzere belirli ilaçlar yan etki olarak çocuklarda uyku apnesi yapabilir.

Çocuklarda uyku apnesi risk faktörleri nelerdir?

Aşağıdaki faktörler çocuklarda uyku apnesi riskini arttırmaktadır:

  • Çocuklarda uyku apnesi anne ve babadan genler yoluyla aktarılabilir. Anne veya babasında uyku apnesi bulunan çocuklarda uyku apnesi görülme ihtimali yükselmektedir.
  • Doğum kilosunun yüksek olması yeni doğan bebeklerde uyku apnesi problemine yol açabilir. Fazla kilolu bebeklerde uyku apnesi boyun bölgesinde bulunan yağların hava yollarını daraltması nedeniyle ortaya çıkmaktadır.
  • Boyun ve ağız çevresinde doğuştan gelen fiziksel bozukluklar bebeklerde uyku apnesi problemine yol açabilir. Örneğin çene bozuklukları görülen bebeklerde uyku apnesi hava yolunun daralmasına bağlı olarak ortaya çıkmaktadır.
  • Down sendromu ve Pierre-Robin sendromu gibi doğuştan genetik problemler bebeklerde uyku apnesi problemine yol açabilir. Yeni doğan bebeklerde boğaz veya boyun bölgesindeki tümörler de bebeklerde uyku apnesi problemini arttırabilir.
  • Erken doğan bebeklerde nefes alıp verme mekanizması tam olarak gelişmemiş olabilir. Bu nedenle erken doğan sinir sisteminin nefes alıp vermeyi düzenleyememesi nedeniyle bebeklerde uyku apnesi ortaya çıkabilir.

Çocuklarda uyku apnesi belirtileri nelerdir?

Çocuklarda uyku apnesi belirtileri şunlardır:

  1. Horlama ve hırıltı: Aralarda nefesin kesilmesi de söz konusu olacak şekilde horlama ve hırıldı sesleri ortaya çıkabilir.
  2. Nefesin kesilmesi: Çocuklarda uyku apnesi durumunda uyku esnasında çocuğun göğsünün aniden hareket etmediğini, yani nefes alıp verişinin durduğunu ve birkaç saniye sonra devam ettiğini fark edebilirsiniz.
  3. Aniden uyanma: Beyine giden oksijenin yetersiz olması nedeniyle bebek aniden uyanabilir.
  4. Ağır ve derin nefes alma: Havayolundaki tıkanıklık ya da daralma nedeniyle nefes alış verişin zorlaşması sonucu ağır ve derin nefes ortaya çıkar.
  5. Ağızdan nefes alma: Burundan alınan nefesin akciğere ulaşmada yetersiz kalması nedeniyle ağızdan nefes aldığı gözlenir.
  6. Olağandışı pozisyonlarda uyuma: Çocuklarda uyku apnesi durumunda boynu yukarı doğru uzatma ya da yana dönme gibi solunum yollarını açmaya yardımcı olacak uyku pozisyonları seçildiği gözlenir. Ayrıca çocuk uyurken çok sık uyku değiştirir.
  7. Gün içerisinde sürekli uykusuzluk: Gece uykusunun bozulması nedeniyle gün boyunca çocuk uykusuz hisseder. Daha büyük çocuklarda uyku apnesi gün içerisinde enerjinin düşmesine yol açabilir.
  8. Konsantrasyon problemleri: Çocuklarda uyku apnesi sonucu sürekli uykusuz hissetmeye bağlı olarak oyunlarda ve diğer faaliyetlerde konsantrasyon problemleri ortaya çıkabilir.
  9. Huzursuzluk: Çocuklarda uyku apnesi sonucunda çocukta sürekli bir uykusuzluk gözlenebilir.
  10. Gece altını ıslatma, kabus ve uyku terörü: Sebebi bilinmemekle birlikte çocuklarda uyku apnesi problemine bağlı olarak yatak ıslatma, kabus görme ve uyku terörü gibi belirtiler ortaya çıkabilir.

Çocuklarda uyku apnesi nasıl teşhis edilir?

Çocuklarda uyku apnesi teşhisi için aşağıdaki aşamalar uygulanmaktadır:

Fiziksel Muayene

Çocuğun bademciklerinde herhangi bir şişme olup olmadığını anlamak için boğaz kontrolü yapılır. Nefes alış verişleri kontrol edilir. Röntgen yoluyla hava yolları kontrol edilir. Anne ve babaya çocuğun geçmişte geçirdiği nörolojik ve solunum yolu enfeksiyonları hakkında sorular sorulur.

Uyku Çalışması

Doktor uyku apnesinden şüphelenirse çocuk uyku uzmanına sevk edilir. Polisomnografi adı verilen bir test uyku çalışması laboratuvarında uygulanır. Nefes hızı, kalp atış hızı, göz hareketleri, kandaki oksijen ve karbon dioksit düzeyleri kaydedilir. Çeşitli ölçümler incelenerek teşhis konulur.

Uykunun Evde Gözlenmesi

Daha küçük çocuklarda ve bebeklerde uykunun evde gözlenmesi istenebilir. Anne ve babaya bir semptom listesi ve gözlemin nasıl yapılacağına dair bir talimat belgesi verilir. Bir hafta gibi bir süre boyunca çocuğun uykusunun gözlenmesi istenir. Anne ve baba semptom listesinde gördükleri belirtileri tik atarak belirtir (horlama, nefesin kesilmesi gibi). Ayrıca gün içinde yorgunluk ve enerji azlığı gibi gündüz izlenen belirtilerin de kaydedilmesi istenir. Doktor bu semptom listesini kontrol ederek uyku apnesi teşhisinde bundan yararlanır.

Çocuklarda uyku apnesi tedavisi nasıl yapılır?

Çocuklarda uyku apnesi tedavisi büyük oranda çocuğun yaşına ve uyku apnesine yol açan faktöre bağlı olarak değişecektir. Çocuklarda uyku apnesi tedavisi seçenekleri şunlardır:

Bademcik İltihabı İçin Antibiyotik Tedavisi

Obstrüktif uyku apnesi bademciklerin şişmesinden kaynaklanıyorsa doktor çocuklarda uyku apnesi tedavisi seçeneklerinden biri olan antibiyotik tedavisinden yararlanacaktır. Doku sağlıklı durumuna geri döndüğünde çocuklara uyku apnesi problemi ortadan kalkmaktadır.

Tonsilektomi ve Adenoidektomi

bademcik ameliyatı Bademcikler ve adenoitler ilaç yoluyla tedavi edilemeyecek kadar şiddetli bir enfeksiyon durumunda ise bademciklerin alınması ameliyatı yapılabilir. Bademciklerin ameliyat yoluyla alınması tıpta tonsilektomi olarak bilinmektedir. Adenoitlerin alınması ise adenoidektomi olarak adlandırılmaktadır.

Kraniyofasiyal Ameliyat

Kafatası kemiklerindeki bozukluklar da çocuklarda uyku apnesi ortaya çıkarabilir. kraniyofasiyal operasyo hava yolunun tıkanmasına yol açan kemik bozukluklarını gidermeyi amaçlar.

Devamlı Pozitif Havayolu Basıncı

Diğer tedavi yöntemlerinin başarısız olması veya uygulanamaması haline devamlı pozitif havayolu basıncı yöntemi uygulanır. Bu tedavi her gece yatmadan önce çocuğa giydirilen bir yüz maskesine bağlanan elektronik bir cihaz yoluyla uygulanır. Bu cihaz yüksek basınçta hava pompalayarak hava yolunu açar ve çocuğun daha normal nefes almasına yardımcı olur. Cihazın uykuda bir ila dört saat arasında takılması gerekebilir.

Kilo Vermek

Bebeğin ya da çocuğun normal kilosunun üzerinde olması ve bu nedenle uyku apnesi ortaya çıkması halinde çocuk bir çocuk diyetisyenine yönlendirilebilir.

Çocuklarda uyku apnesi durumuda nefes alma kesilirse ne yapılmalı?

Bebeğinizin uyurken nefes almadığını fark ederseniz aşağıdaki hususları aklınızda bulundurunuz.

Nefesin Kesilmesi Geçicidir.

Çocuklarda uyku apnesi durumunda nefesin kesilmesi geçici bir durumdur. Çoğunlukla birkaç saniye sonra nefes alış verişi normal haline dönecektir. Nefesin kesilmesi 20 saniyeden fazla sürerse acil yardım almanız gerekir.

Bebeğin Uyku Pozisyonunu Değiştirin

Bebeğiniz nefes almıyorsa onu hafifçe yerinden oynatın. Bu onun kısa süreyle uyanmasını ve nefes almasını sağlayacaktır. Küçük bebekler uyurken kucağa alınarak tekrar uyutulabilir. Ayrıca bebeğinizin başını da çevirebilirsiniz.

Bebeğinizi Uyandırın

Yukarıdaki adımlar işe yaramıyorsa bebeğinizi uyandırın. Uyanmak beyni alarm durumuna geçirecek ve nefes alma devam edecektir.

Çocuklarda uyku apnesi nasıl engellenir?

Çocuklarda uyku apnesi kendiliğinden ortaya çıktığından engellenmesi için belirli bir yöntem yoktur. Çocuklarda uyku apnesi problemini en aza indirgemek için aşağıdakileri deneyebilirsiniz:

Boğaz enfeksiyonlarına karşı duyarlı olun.

Adenoid ve bademciklerin şişmesi çocuklarda uyku apnesi nedenleri arasında en yaygın nedendir. Çocuğunuzun bademciklerinin şiştiğinden şüphe ediyorsanız derhal doktora götürünüz. Bademcik enfeksiyonlarını engellemek için hijyen kuralları da önem taşımaktadır

Çocuğunuzun sağlıklı kiloda kalmasını sağlayın.

Katı yiyeceklerle beslenen çocuklarda ne yazık ki şeker tüketimi artmaktadır. Çocuklarda sağlıksız bir şekilde kilo alımının önlenmesi için şekerli ve zararlı karbonhidrat içeren yiyeceklerin tüketimi azaltılmalıdır.

Reçetesiz Uyku Apnesi Takip Cihazı

Bebeğin nefesinin kesildiğinden kuşkulanıyorsanız reçtesiz olarak satılan uyku apnesi takip cihazı kullanabilirsiniz. Bu kompakt cihaz bebeğin bezine monte edilir ve bebeğin nefesini izler. Nefes alış verişi azaldığında bir alarm sesi çıkarır. Hatta bazı cihazlar bebeğin kalp atışını da ölçmektedir. Bu cihazlar kapsamlı bilgiler sunmasa da temel bilgileri edinmenizi sağlayacaktır. Uyku apnesi takip cihazı her zaman talimatlara uygun olarak kullanılmalı ve asla bebeğin başına yakın konumda tutulmamalıdır. Cihazın kullanımına dair sorularınızı pediatri uzmanına sorabilirsiniz.

 

 

Kaynaklar:

CEVAP VER

Please enter your comment!

Yorumunuzu göndermeden önce lütfen Yorum Politikamızı okuyun.

Please enter your name here