Damar Tıkanıklığı Nedenleri, Belirtileri ve Tedavisi

0
6756

Arterler, oksijen yönünden zengin kanı tüm vücuda taşıyan kan damarlarıdır. Bu damarlar beyinden ayak parmaklarınıza kadar vücudunuzun her yönüne dağılır. Sağlıklı damarların iç duvarları düzgündür ve kan bu damarların içinden kolaylıkla akar. Ancak bazı kişilerde damar tıkanıklığı gerçekleşir. Damar tıkanıklığı damarların iç duvarlarında plak adı verilen bir maddenin birikmesine verilen addır. Damarların tıkanması kan akışını yavaşlatır, bazı durumlarda ise tamamen engeller.

Damarların tıkanması kalp krizi, felç ve hatta ölüm riskini arttırır. Damar tıkanıklığının tehlikeli olması nedeniyle yaşınız kaç olursa olsun damar tıkanıklığının nedenleri ve damar tıkanıklığı tedavisi hakkında bilinçli olmanız gerekmektedir.

Damar Tıkanıklığı Neden Olur?

Damarların iç duvarlarında biriken plak kan dolaşımınızda bulunan çeşitli maddelerin bir araya gelmesiyle oluşur. Bu maddeler arasında kalsiyum, yağ, kolesterol, hücre artıkları ve fibrin yer almaktadır. Bu plak biriktiğinde buna cevap olarak damarların duvarlarındaki hücreler çoğalır ve damar tıkanıklığını daha da kötüleştirecek bazı maddeler salgılar.

Damar Tıkanıklığı Görüntüsü

Plak birikintileri büyüdükçe arteroskleroz adı verilen hastalık ortaya çıkar. Arteroskleroz damarların daralmasına ve sertleşmesine yol açar.

Uzmanlar arterosklerozun nedenini tam olarak bilmese de damarların duvarında gerçekleşen hasara bağlı olduğu bilinmektedir. Plak birikimine yol açan bu hasarın sebepleri şunlardır:

  • Kötü kolesterolün yüksek, iyi kolesterolün düşük olması. Kötü kolesterolün (LDL – düşük yoğunluklu lipoprotein) yüksek, iyi kolesterolün ise düşük olması damar tıkanıklığının en önemli sebeplerinden biridir. İyi kolesterol herkesin kan dolaşımında bulunur. Ancak bu düzeyin yüksek olması gerekir. İyi kolesterolün damarlarda biriken plağı temizlediği ve karaciğere aktardığı bilinmektedir.
  • Yüksek tansiyon. Yüksek tansiyon damar tıkanıklığının olduğu yerde baskıyı arttırır. Ayrıca yüksek tansiyon damar tıkanıklığı için hızlandırıcı etki yapmaktadır.
  • Sigara ve tütün ürünleri. Sigara içen kişilerde kalp, bacak ve aort damarlarında tıkanma daha fazla görülmektedir.
  • Diyabet ya da kan şekerinin yükselmesi. Damar tıkanıklığının nedenleri arasında yer almaktadır. Diyabet hastası olmayan bireylerde de kan şekerinin yükselmesi (metabolik sendrom gibi) damar tıkanıklığı riskini arttırır.
  • Diğer faktörler. Damar tıkanıklığı nedenleri arasında sayılabilecek diğer faktörler arasında ailedeki diğer bireylerde damar tıkanıklığı bulunması, stres, hareketsiz yaşam biçimi ve obezite yer almaktadır. Bu nedenle ailenizde bu durumun olup olmadığını araştırmalısınız.

Plak oluşumu çocukluk ve ergenlik yıllarında başlayabilir. Orta yaş ve sonrasında ise damar tıkanıklığı ortaya çıkar.

Damar Tıkanıklığı Tehlikeli mi?

Damar tıkanıklığının yol açtığı tehlikeler tıkalı damarın nerede bulunduğuna göre değişir. Vücudun farklı bölgelerinde bulunan tıkalı damarlar çok çeşitli başka hastalıklara yol açabilir:

Koroner Arter Hastalığı

Kalbe kan taşıyan damarlarda tıkanıklık oluşması halinde koroner arter hastalığı veya kalp hastalığı olarak bilinen rahatsızlık ortaya çıkmaktadır. Koroner arter hastalığı göğüs ağrısına veya nefes darlığına yol açabilir. Koroner arter hastalığı kalp krizini tetikleyebilir.

Karotis Arter Hastalığı

Karotis damarları boynun iki yanında bulunur. Karotis arterler beyne oksijen taşır. Karotis arterlerde damar tıkanıklığının gerçekleşmesi halinde felç durumu meydana gelebilir.

Periferik Arter Hastalığı

Damarların tıkanması bacaklara kan taşıyan damarlarda oluştuğunda bacaklara taşınan oksijen miktarı azalır. Kan akışının azalması bacaklarda ve ayaklarda ağrı, uyuşma veya ciddi enfeksiyonlara yol açabilir.

Damar Tıkanıklığı Belirtileri Nelerdir?

Çoğu durumda damar tıkanıklığı küçük belirtiler göstermez. Ne yazık ki damarlardaki tıkanma birçok hasta tarafından kalp krizi veya felç geçirene kadar fark edilmemektedir.

Diğer yandan damarın %70’den fazla tıkanması halinde aşağıdaki damar tıkanıklığı belirtileri ortaya çıkabilir:

  • Göğüs ağrısı,
  • Nefes darlığı
  • Kalp çarpıntısı
  • Halsizlik veya baş dönmesi
  • Mide bulantısı
  • Terleme

Damar tıkanıklığı belirtileri arasında ilk sırada yer alan göğüs ağrısına anjina adı da verilir. Göğüs ağrısı kalbe taşınan kan miktarının azalmasıyla ortaya çıkar. Kan miktarındaki azalmanın nedeni kalbe uzanan damarlarda gerçekleşen tıkanıklıktır.

Karotis arterde meydana gelen tıkanıklık geçici iskemik atak adı verilen felç belirtilerini ortaya çıkabilir. Geçici iskemik atak belirtileri şunlardır:

  • Vücudun tek bir tarafında hissedilen güçsüzlük veya uyuşma
  • Bir kol veya bir bacağı oynatmada güçlük çekme
  • Tek taraflı olarak görmede azalma
  • Kelimeleri karıştırma

Periferik arter hastalığında damarların tıkanması:

  • Diz ağrısına
  • Ayaktaki yaraların geç iyileşmesine
  • Ayaklarda üşümeye
  • Kangrene yol açabilir.

Damar Tıkanıklığı İçin Yapılan Tahliller Nelerdir?

Damar tıkanıklığının tespitinde birçok test ve tahlilden yararlanılır. Doktorunuz belirtilere ve sağlık geçmişinize bakarak bu testlerin hangilerinin yapılacağına karar verecektir. Damar tıkanıklığı için yapılan testler ve tahliller şunlardır:

  • Kolesterol taraması
  • Göğüs röntgeni
  • CT taraması
  • Ultrason
  • Ekokardiyogram ve/veya kardiyak stres testi
  • Elektrokardiyogram
  • MRI (Emar) ya da PET taraması
  • Anjiogram

Damar Tıkanıklığı Tedavisi Nasıl Yapılır?

Damar tıkanıklıklarında birçok önleme yöntemi ve tedavi alternatifi bulunmaktadır. Damarda biriken plağı azaltmak ve damar tıkanıklığını önlemek için doktorunuzun tavsiyeleri damar tıkanıklığının şiddetine ve sağlık geçmişinize göre değişiklik gösterecektir. Doktorunuz damar tıkanıklığı tedavisi kapsamında aşağıdaki tavsiyelerde bulunabilir.

Yaşam Tarzında Değişiklikler

Damar tıkanıklığı tedavisi sürecinde sağlıklı bir yaşam biçiminin benimsenmesi temel öneme sahiptir. Bu yaşam biçiminde:

  • Doymuş yağ oranı ve kolesterolü düşük besinlerle beslenmek. Şeker ve basit karbonhidratları daha az tüketip meyve ve sebzeleri daha sık tüketmek,
  • Sağlıklı bir kiloda olmak ve bu kiloyu korumak
  • Tütün ve sigara ürünleri kullanmamak, kullanılıyorsa bırakmak,
  • Düzenli egzersiz yapmak
  • Stres yönetimi
  • Tansiyonu ve kolesterolü düşük tutmak
  • Kan şekerini düşük tutmak

Cerrahi veya Operasyonel Prosedürler

Bazı durumlarda damar tıkanıklığı tedavisi kapsamında ve damarda daha fazla plak birikmesini önlemek için cerrahi müdahale yapılması gerekebilir. Damar tıkanıklığı tedavisi yapılan ameliyatlar şunlardır:

  • Stent takılması ameliyatı. Stent adı verilen ve ilaç içeren küçük bir tüp yeterli kan akışını sağlamak için damara yerleştirilir. Bacaktan kalbe giden damar boyunca bir kateter kullanılır ve stent bu kateter yoluyla tıkanıklığın oluştuğu bölgeye yerleştirilir.
  • Baypas ameliyatı. Bu ameliyatta vücudun diğer kısımlarındaki arterler tıkalı damarları baypas edecek şekilde hareket ettirilir ve böylece damarlar oksijen içeren kanı hedef alana taşıyabilir.
  • Balon anjiyoplastisi (anjiyo ameliyatı). Anjiyo ameliyatı kapsamında, biriken plak damarın kenarlarına itilerek tıkanıklığı açan bir cihaz yerleştirilir ve böylece kısmen veya tamamen tıkanmış olan damar açılır.

Damar Tıkanıklığı İlaçları

Damar tıkanıklığına yol açan faktörlerin bazılarını kontrol etmek için birtakım ilaçlar bulunmaktadır. Damar tıkanıklığı ilaçları arasında şunlar yer alır:

  • Kolesterol düşürücü ilaçlar
  • Tansiyon düşürücü ilaçlar
  • Aspirin ve diğer kan inceltici ilaçlar (tehlikeli kan pıhtısı oluşumu olasılığını azaltmak için).

 

Kaynaklar:

CEVAP VER

Please enter your comment!

Yorumunuzu göndermeden önce lütfen Yorum Politikamızı okuyun.

Please enter your name here