Domuz Gribi ve Covid-19 Arasındaki Farklar ve Benzerlikler

Pandemi bir hastalığın birden fazla ülke veya kıtaya yayılarak çok sayıda insanı etkilemesidir. Pandemi denince akla ilk gelen hastalık Covid-19’dur. Ancak dünyada geçmişte başka pandemiler de görülmüştü. Bunlardan birisi de domuz gribi (H1N1 İnfluenza A) Pandemisidir. Bu yazımızda domuz gribi ve koronavirüs arasındaki farklardan bahsedeceğiz.

Covid-19 ile Domuz Gribi Arasındaki Temel Farklılıklar

Domuz GribiCoVid-19
Başlangıç ve Bitiş Tarihi2009–20102020–halen
Dünya Çapında Vefat Sayısıİlk 12 ayda yaklaşık 284.000 ölümİlk 12 ayda yaklaşık 2 milyon ölüm
Virüs2009 H1N1 influenza domuz gribi virüsüSARS-CoV-2 koronavirüs
Bulaşma Yolusolunum damlacıkları ve aerosoller, kontamine olmuş yüzeylerle temas, asemptomatik yayılmasolunum damlacıkları ve aerosoller, kontamine olmuş yüzeylerle temas, asemptomatik yayılma
Bulaşıcılık SeviyesiCovid-19’a göre daha az bulaşıcı.

Semptomlar ortaya çıkmadan 1 gün önce hastalık başkalarına bulaşmaya başlar. Hastalığın 5-7. gününe kadar bulaşıcılık devam eder

Domuz gribine göre daha fazla bulaşıcı. Semptomlar ortaya çıkmadan 2 gün önce hastalık başkalarına bulaşmaya başlar. Hastalığın 10. gününe kadar bulaşıcılık devam eder.
SemptomlarAteş, üşüme, halsizlik, öksürük, vücut ağrıları, baş ağrısı, boğaz ağrısı, burun akıntısı ve burun tıkanıklığı, ishal ve kusma gibi sindirimsel semptomlar2009 H1N1 influenza semptomlarına benzer. İlaveten tat ve koku kaybı görülür.
Semptomların Başlangıcı1 ila 4 gün içinde aniden ortaya çıkar2 ila 14 gün arasında kademeli olarak ortaya çıkar
Etkilenen Yaş Grubu30 Yaş altı kişiler30 Yaş üstü kişiler
Hastalığın ŞiddetiYüzde 94–98 oranında hafifYüzde 80 oranında hafif, Yüzde 30 oranında şiddetli
Risk faktörleri65 yaş ve üstü bireyler, 5 yaş altı çocuklar, hamileler, sağlık sorunları olan kişiler65 yaş üstü bireyler, hamileler, sağlık sorunu olan kişiler
KomplikasyonlarZatürre, mevcut sağlık sorunlarının kötüleşmesi, ikincil bakteriyel enfeksiyonlar, solunum sisteminin çökmesi, kalp, beyin veya kas dokularında enflamasyon, karaciğer ve böbrek hasarı, akut solunum sıkıntısı sendromu2009 H1N1 influenza ile benzer komplikasyonlar. İlaveten kan pıhtılaşması, Çocuklarda multisistem inflamatuar sendrom (MIS-C)
Tedavilerdestekleyici bakım, çeşitli ilaçlarDestekleyici bakım, antiviral remdesivir ilaçlar. Acil Durum izni olan çeşitli tedaviler
AşılarBirçok aşı geliştirilmiştir.Birçok aşı geliştirilmiştir.

 

Covid-19 ve H1N1 Arasındaki Benzerlikler

Şimdi gelin 2009 H1N1 Pandemisi ile Covid-19 arasındaki benzerliklere bakalım.

Bulaşma Yolu

2009 H1N1 hem de Covid-19 benzer şekillerde bulaşmaktadır. Bulaşma yolları şunlardır:

  • Solunum damlacıkları ve aerosoller: Bunlar virüs taşıyan bir kişi konuşurken, hapşırırken veya öksürürken çıkardığı gözle görülen veya görülmeyen damlacıklardır. Bu damlacıkları solursanız virüsü almış olursunuz.
Bulaşıcılık
Bulaşıcılık
  • Kontamine Nenseler: Virüs taşıyan solunum damlacıkları etrafımızdaki eşyaların üzerine düşer ve orada kalır. Bu eşyalara dokunup sonra ağzınıza, burnunuza veya gözlerinize dokunursanız virüsü almış olursunuz.
bulaşıcılık
bulaşıcılık

Herhangi bir semptom görülmeyen bir kişi de virüsü başkalarına bulaştırabilir. Buna asemptomatik bulaş denmektedir.

Semptomlar

2009 H1N1 Virüsü ve Covid-19 virüsü pek çok ortak semptoma sahiptir:

  • ateş ve üşüme,
  • halsizlik,
  • öksürük,
  • vücut ağrıları,
  • baş ağrısı,
  • boğaz ağrısı,
  • burun akıntısı
  • burun tıkanıklığı
  • ishal ve kusma gibi sindirim problemleri

Covid-19’a özel semptomlardan biri de tat ve koku kaybıdır.

Burun Akıntısı ve Öksürük
Burun Akıntısı ve Öksürük

2009 H1N1 ve Covid-19 hastalıkları hafif veya şiddetli seyredebilir. Her iki pandemide de bazı gruplar risk gruplarını oluşturmuştur.

Risk Faktörleri

2009 H1N1 ve Covid-19 hastalıklarında bazı gruplar daha yüksek risk taşımaktadır:

  • 65 yaş ve üzeri kişiler,
  • hamileler,
  • altta yatan hastalığı bulunanlar.

Bazı sağlık sorunları olan kişiler bu 2009 H1N1 ve Covid-19 hastalıklarında daha yüksek risk taşımaktadır:

  • Astım, kronik obtrüktif pulmoner bozukluk (COPD) ve kistik fibroz gibi kronik akciğer hastalıkları,
  • Down sendromu gibi gelişimsel bozukluklar,
  • Diyabet hastaları
  • kalp yetmezliği veya koroner arter hastalığı gibi kalp hastaları
  • karaciğer hastaları,
  • böbrek hastaları,
  • felç ve demans gibi nörolojik sorunlar,
  • orak hücre anemisi hastaları,
  • kanser, HIV/AIDS veya bağışıklık sistemi baskılayıcı tedaviler nedeniyle bağışıklığı zayıflamış kişile

Domuz Gribine (H1N1) Özel Risk Grupları

2009 Domuz gribi H1N1 pandemisinde bazı gruplar yüksek risk altındaydı:

  • 5 yaş altı çocuklar,
  • uzun vadeli aspirin tedavisi gören 19 yaş altı bireyler.

Covid-19’a Özel Risk Grupları

Covid-19 hastalığında bazı risk grupları daha yüksek risk altındadır. Bunlar:

  • hipertansiyon,
  • aşırı kilolu veya obez bireyler,
  • sigara içenler,
  • madde kullanımı.

Komplikasyonlar

Hem domuz gribi, hem de koronavirüs benzer komplikasyonlara sahiptir:

  • Zatürre,
  • mevcut hastalıkların kötüleşmesi,
  • ikincil bakteriyel enfeksiyonlar,
  • solunum yetmezliği,
  • kalp, beyin veya kas dokularının enflamasyonu,
  • karaciğer veya böbrek hasarı,
  • akut solunum sıkıntısı sendromu,
  • Sepsis

Covid-19’a özel semptomlar ise şunlardır:

  • kan pıhtılaşması,
  • Çocuklarda multisistem inflamatuar sendrom (MIS-C)

Aşılar

2009 Domuz gribi pandemisinden sonra da, koronavirüsten sonra da hemen aşı çalışmaları başlamıştır.

2009 Domuz gribi pandemisi sürecinde FDA tarafından onaylanan 5 aşı geliştirilmiştir. Bu aşılar daha önce mevsimsel grip için geliştirilen aşılarla benzer bir işleyiş mantığına sahiptir.

Aşı
Aşı

Dünya Sağlık Örgütü’ne göre koronavirüs aşıları aşağıdaki işleyiş mantıklarından birine sahiptir:

  • mRNA (Pfizer-Biontech, Moderna)
  • viral vektörler (Johnson & Johnson, Oxford-AstraZeneca)
  • protein altbirimleri (Novavax)

Yurtdışında geliştirilen aşılardan Pfizer-Biontech ve Sinovac aşıları ülkemizde uygulanmıştır. Ayrıca Türkiye’de geliştirilen TURKOVAC aşısı da ülkemizde uygulanmaya başlamıştır.

Domuz Gribi ve Covid-19 Arasındaki Farklar

Şimdi de domuz gribi ve koronavirüs arasındaki farklara bakalım.

Virüsün Türü

Domuz gribi influenza virüsünden kaynaklanır. İnfluenza virüsleri Orthomyxoviridae virüs ailesinin bir parçasıdır. Bu virüslerin genetik materyali sekiz ayrı RNA zincirinden oluşur.

Bu özel influenza virüsü 2009 yılında domuzlardan insanlara geçmiştir. RNA zincirleri insan, domuz ve yırtıcı kuş parçaları taşımaktadır. Peki bu nasıl oluyor?

Domuzlarda çok çeşitli influenza virüsleri görülebilir. Bu durumda farklı virüslerin RNA zincirleri bir araya gelerek tekrar sıralanır. Böylece ortaya 2009 H1N1 virüsü gibi yepyeni bir virüs çıkar.

Covid-19 ise Coronaviridae adı verilen bir viral ailenin üyesi olan koronavirüsünden kaynaklanmıştır. Bu virüsün genetik materyali tek bir RNA zincirinden oluşur. Covid-19’a yol açan virüsün adı SARS-CoV-2 olarak bilinmektedir.

SARS-CoV-2 virüsünün kökeni hala bilinmemektedir. Dünya Sağlık Örgütü’nün yayınladığı bir rapora göre bu virüsün yarasalardan geldiği düşünülmektedir.

Ölüm Sayısı

2012 yılında yapılan bir çalışmaya göre domuz gribi pandemisinin ilk 12 ayında dünya çapında yaklaşık 284.000 vefat gerçekleşmiştir. Pandeminin sona ermesinden beri yalnızca Amerika Birleşik Devletleri’nde 75.000 ölüm daha gerçekleşmiş olabileceği belirtilmektedir.

Covid-19 dünya çapında çok daha fazla ölüme sebep olmuştur. Pandeminin ilk 12 ayında yaklaşık 2 milyon ölüm gerçekleştiği tahmin edilmektedir. 

Domuz gribinde olduğu gibi koronavirüs kaynaklı ölümler de pandemiden sonra devam edecektir. Bu yazının yayınlandığı tarihte dünya çapında yaklaşık 6.6 milyon kişi koronavirüs nedeniyle vefat etmiştir.

Bulaşıcılık

Covid-19, domuz gribinden daha bulaşıcıdır. Yani koronavirüs bireyler arasında kolaylıkla bulaşabilmektedir.

Bulaşıcılığı ifade eden “temel yeniden üretim katsayısı” domuz gribinde 1.3-1.7 arasında iken koronavirüs için bu değer 3’dür. Yani bir kişi koronavirüsü yaklaşık 3 kişiye bulaştırmaktadır. Domuz gribi olan bir kişi ise virüsü yaklaşık 1.3  ila 1.7 kişiye bulaştırmaktadır.

Dolayısıyla bir kişi koronavirüs hastası ise hastalığı üç diğer kişiye bulaştırmaktadır.

Domuz gribi ve koronavirüsün bulaşıcılık süresi de birbirinden farklıdır.

  • Influenza: Influenza hastası bir kişi semptomlar başlamadan 1 gün önce hastalığı başkasına bulaştırabilir. Bulaştırıcılık hastalığın 5-7. gününe kadar devam eder.
  • Koronavirüs: Korona hastası bir kişi semptomlar başlamadan 2 gün önce hastalığı başkasına bulaştırabilir. Bulaştırıcılık hastalığın 10. gününe kadar devam edebilir.

Semptomların Başlangıcı

H1N1 domuz gribi dahil olmak üzere tüm influenza hastalıkları ile covid-19 arasında semptom başlangıç süresi açısından da farklılıklar bulunmaktadır.

  • Influenza: Virüs bulaştıktan sonra semptomların ortaya çıkma süresi 1-4 gündür. Semptomlar aniden başlar.
  • Koronavirüs: Virüs bulaştıktan sonra semptomların ortaya çıkma süresi 2-14 gündür. Semptomlar yavaş yavaş gelişir.

Etkilenen Yaş Grupları

İki pandemi arasında etkilenen yaş grupları açısından da farklılık bulunmaktadır:

  • Influenza: Domuz gribinden en çok 30 yaş altı bireyler etkilenmiştir. Daha yaşlı kişilerde halihazırda influenza bağışıklığı olduğu düşünülmektedir.
  • Covid-19: 30 Yaş üstü bireyler pandemiden daha fazla etkilenmiştir. genel anlamda gençlerde hastalık hafif seyretmiştir.

Hastalığın Şiddeti

Domuz gribi vakalarının %94-98 arasında hafif geçtiği belirlenmiştir.

Koronavirüs vakalarında ise şiddetli geçirenlerin oranı daha yüksektir. Dünya Sağlık Örgütü’ne göre koronavirüs vakalarının yüzde 80’i hafif geçerken, yüzde 20’si daha şiddetli seyretmiştir.

Tedaviler

Domuz gribi destekleyici tedavi ve antiviral ilaçlarla tedavi edilmektedir. Bu tedaviler şunlardır:

  • İstirahat etme,
  • bol sıvı tüketme,
  • asetaminofen, ibuprofen ve naproxen gibi reçetesiz ilaçlarla semptomlar kontrol edilebilir.

Koronavirüs ortaya çıktığında bilinen herhangi bir tedavisi yoktu. Zaman içerisinde çeşitli tedaviler geliştirilmiştir

Hafif-orta seyreden koronavirüs vakalarında destekleyici tedavi uygulanır. Risk grubunda olan kişiler için hastanede tedavi gerekebilir. Uygulanabilecek tedaviler şunlardır:

  • Remdesivir (FDA tarafından onaylanan tek tedavi)
  • SARS-CoV-2-nötrleyici antikorlar
  • deksametason (bir tür steroid ilaç)
  • COVID-19 iyileşme plazması
Bu Yazıda Kullanılan Kaynaklar

BU YAZIYI PAYLAŞIN

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here

BENZER YAZILAR

Koronavirüsün Beyine Etkileri: Covid Beynimizi Nasıl Etkiliyor?

11 Kasım 2022 itibariyle koronavirüs dünya çapında 643 milyon kişiyi etkiledi, 6.6 milyon kişi ise bu hastalık nedeniyle...

Kuru Öksürüğe Ne İyi gelir? Kuru Öksürük Geçiren Bitkisel Çözümler

Öksürük akciğerlerdeki hava yollarına mukus inmesiyle oluşan yaygın bir reflekstir. Öksürük hava yollarını temizlemeye yardımcı olur. “Kuru öksürüğe...

Siyah veya Kahverengi Balgam Neden Olur?

Öksürdüğünüzde veya geniz temizliği yaparken gelen balgamın rengi sağlığınız hakkında birçok ipucu verir. Özellikle siyah veya kahverengi balgam...

Akut ve Kronik Bronşit Neden Olur? Belirtileri, Teşhisi ve Tedavisi

Bronşit akciğerlere hava taşıyan tüplerin iltihaplanmasıdır. Bu durumda bronşiyel tüpler şişer ve irin üretir. Bu öksürüğe neden olur. İki...