Erken menopoz riski altında mısınız? Erken menopoz kimlerde görülür?

0
1332

Menopoz her kadının hayatının bir döneminde geçirdiği bir aşamadır. Türk Jinekoloji Derneği Başkanı Prof. Dr. Bülent Tıraş’ın belirttiği gibi Türkiye’de kadınlarda ortalama menopoz yaşı 46-47 olarak belirlenmiştir. Ancak bazı faktörler sonucu kadınlarda erken menopoz riski ortaya çıkmaktadır. Peki erken menopoz kimlerde görülür? Bu yazımızda kadınlarda önemli bir sağlık sorunu olan erken menopoz riskini arttıran faktörler hakkında bilgi bulabilirsiniz.

Erken menopoz nedir?

Kadınlarda menopoz yumurtalıkların yumurta üretmeyi bırakması ve üreme döngüsünü kontrol eden östrojen hormonunu daha az üretmesi anlamına gelir menopoz döneminin en az 12 ay adet kanaması olmaması durumunda başladığı kabul edilmektedir. Kadınlarda 40 yaşından önce menopoz görülmesi durumuna da erken menopoz edilmektedir.

Erken Menopozun Zararları

Erken menopoz bir sağlık problemidir. 10 yıl veya daha erken bir dönemde menopoza giren kadınlar için kısırlık önemli bir kaygı haline gelmektedir.

Kısırlığın yanı sıra erken menopoz sonucu ortaya çıkan başka problemler de bulunmaktadır. Amerikan Kalp Derneği erken menopoz ile birlikte vücutta ortaya çıkan değişiklikler sonucu yüksek tansiyon, LDL kötü kolesterolün yükselmesi ve HDL iyi kolesterolün düşmesi gibi problemler ortaya çıkmaktadır.

Menopause dergisinde 2012 yılında yayınlanan bir araştırmaya göre erken menopoz ile koroner kalp hastalığı ve felç arasında ilişki bulunmaktadır.

Erken menopoz ile bağlantılı diğer sağlık sorunları ise osteoporoz (kemik erimesi), obezite, depresyon, demans ve hatta erken ölümdür.

Erken Menopozun Nedenleri

Erken menopoz nedenleri çok çeşitli olabilir. Erken menopoz nedenleri hakkında bilgi sahibi olarak erken menopoz riskini düşürmek için belirli önlemler alabilirsiniz.

İşte erken menopoz riskini arttıran faktörler:

1 Sigara İçmek

İster aktif isterse de pasif içici olsun, bir kadın için sigara içmek erken menopoz nedenleri arasında yer alabilir. Tütün içinde bulunan üreme sistemini ve hormon düzeylerini etkileyici zararlı maddeler nedeniyle erken menopoz ve kısırlık problemleri ortaya çıkabilmektedir.

2012 yılında çeşitli çalışmalar üzerinde yapılan incelemede uzun süredir düzenli sigara içen kişilerde menopozun daha erken olduğu tespit edilmiştir. Bu inceleme Nature Genetics dergisinde yayınlanmıştır.

Tobacco Control dergisinde 2015 yılında yayınlanan bir rapora göre sigara içmek ve pasif içicilik kısırlık riskini arttırmakta ve menopozun 50 yaşından önce olmasına neden olmaktadır. Journal of Preventive Medicine & Public Health dergisinde 2015 yılında yayınlanan bir diğer araştırmada da sigara içenlerde erken menopoz riskinin sigara içmeyenlere göre daha yüksek olduğu belirtilmiştir.

2017 yılında American Journal of Epidemology tarafından yayınlanan araştırmada 1989 yılı ile 2011 yılı arasında 116.429 hemşire incelenmiş ve sigara içmeyenlerle karşılaştırıldığında sigara içen hemşirelerde erken menopozun daha sık görüldüğü tespit edilmiştir.

Sigara ile erken menopoz arasındaki ilişkiye bakıldığında sigarayı hemen bırakmanız gerektiği anlaşılmaktadır.

2 Alkol Bağımlılığı

alkolü bırakmakAlkol problemi yaşayan kadınlarda gerek üreme problemleri gerekse de erken menopoz daha sık görülmektedir.

Bir kişi alkol bağımlısı ise büyük ihtimalle vücutta yeterli vitamin, lif ve sağlıklı proteinlerin eksikliği görülür. Bu besin yetersizlikleri kadınlarda üreme hormonlarını etkiler ve karaciğer hastalığı, pankreas hastalığı ve yetersiz beslenme gibi sorunları tetikler. Bu durum adet düzensizliği, adet olmama ve erken menopoz gibi riskler yaratmaktadır.

Journal of Obstetrics and Gynecology dergisinde 2017 yılında yayınlanan ve Koreli kadınlar üzerinde yapılan bir araştırmada alkol tüketiminin daha erken yaşta menopoza girmeye neden olduğu tespit edilmiştir.

Erken menopoz riskini azaltmak için alkolü tamamen bırakmanızı sağlayacak adımları atın. Tamamen bırakmak istemiyorsanız alkolü önemli ölçüde azaltmanız erken menopoz riskini düşürecektir.

3 Düşük Kiloda Olmak

Anoreksik ya da bulimik kişilerde ve elit sporculara erken menopoz riski yükselebilir. Östrojen yağ dokusu içerisinde depolanmaktadır. Bu nedenle vücutta yeterli yağ bulunmaması halinde erken menopoz riski yükselmektedir.

Human Reproduction dergisinde 2017 yılında yayınlanan bir araştırmada çok düşük kilodaki kadınlarda erken menopoz riskinin daha yüksek olduğu belirtilmiştir. Bu araştırmada 1989 yılında 25-42 yaş aralığında ve menopoz öncesi dönemde olan 78.759 kadın incelenmiştir.

Geçen 22 yıl içerisinde 2.804 kadında 45 yaşından önce menopoz görülmüştür. Beden kitle indeksi 18.5 ve altında olan kadınlarda erken menopoz riskinin %30 daha fazla olduğu tespit edilmiştir.

Sağlıklı beden kitle indeksi 18.5 ile 24.9 arasındadır. 18.5’in altındaki beden kitle indeksi düşük kilolu olarak kabul edilmektedir ve erken menopoz riskini arttırmaktadır. Bu nedenle beden kitle indeksiniz normal değerlerin altında ise vücut ağırlığınızı sağlıklı bir şekilde arttırmak için önlem almanız gerekmektedir. Doğru beslenme ve egzersizler ile beden kitle indeksini arttırabilirsiniz.

4 Fazla Stres

Aşırı fazla stresKronik stres altındaki kadınlar ve stres yönetiminde başarısız olanlarda erken menopoz riski yüksektir.

Stres tek başına yumurtalıkların düzgün çalışmasını etkilemese de stresin fiziksel etkileri adet düzenini etkilemekte ve psikolojik stres normal adet döngüsünü bozmaktadır.

Stres obezite, diyabet ve uyku bozukluklarına neden olabilir. Bu problemlerin yumurtalıklar ve hormonlar üzerindeki etkileri biriktikçe erken menopoz riski yükselmektedir.

Diğer yandan kadınlarda erken menopoz daha fazla stres, üzüntü, korku ve anksiyeteye yol açabilir.

Stres yönetilebilir bir problemdir. Derin nefes, yoga, düzenli egzersiz ve sağlıklı beslenme gibi tekniklerle stresi kontrol altına alabilirsiniz. Stresi kontrol altına almak ile ilgili detaylı yazımız için buraya tıklayınız.

5 Yumurtalık Aldırma Ameliyatı

yumurtalıkların alınması ameliyatıŞiddetli endometriyoz veya pelvik inflamatuvar hastalık gibi problemlere bağlı olarak yumurtalıkların ameliyatla alınması gerekebilir. umurtalıkların ameliyatla alınması halinde otomatik olarak menopoz süreci başlar. Yumurtalıkların üreme hormonlarını salgılamaktan sorumlu olması nedeniyle yumurtalıklar olmadan üreme döngüsü devam etmez.

Hastalığın ne olduğuna bağlı olarak bir yumurtalık veya iki yumurtalık birden alınabilir. Ancak tek bir yumurtalığın ameliyatla alınması halinde toplam östrojen ve progesteron hormonu üretiminde bir düşüş gerçekleşmektedir.

6 Otoimmun Hastalıkları

Erken menopozun bir diğer nedeni otoimmun hastalıklarıdır.

Otoimmun hastalıklarında bağışıklık sistemi sanki bir istilacı varmış gibi vücudun bir bölümüne saldırır. Bu durum kadınlarda üreme sistemi üzerinde oldukça olumsuz etkiler bırakmaktadır.

Tiroit hastalığı ve romatoit artirit gibi otoimmun hastalıkları erken menopoz riskini yükselten faktörler arasındadır.

2016 yılında Journal of Clinical & Diagnostic Research dergisinde yayınlanan bir araştırmaya göre otoimmun tiroit erken menopoz riski ile en yaygın olarak bağlantısı bulunan hastalıktır.

7 Epilepsi

Beyinden gelen bir bozukluk olan epilepsi de erken menopoz riskini yükseltebilir.

Epilepsi nöbetleri süresince östrojen ve progesteron kadınlık hormonları etkilenir. Üreme hormonları beyin tarafından düzenlenmektedir ve epilepsi nöbetleri sırasında üreme hormonlarının üretimi etkilendiğinden düzensiz yumurtlama ve erken menopoz gibi problemler ortaya çıkmaktadır.

2001 yılında Epilepsia dergisinde yayınlanan bir araştırmaya göre kadınlarda epilepsi hastalığı primer yumurtalık yetersizliği riskini arttırarak erken menopoza yol açabilir.

8 Kemoterapi

Kanser için kemoterapi veya ışın tedavisi gören kadınlarda erken menopoz riski yükselmektedir.

Kemoterapi ve radyasyon yumurtalıklara zarar verebilir ve östrojen hormonunun üretimini etkileyerek erken menopoz oluşmasına yol açabilir.

Human Reproduction dergisinde 2001 yılında yayınlanan bir rapora göre yüksek dozda kemoterapi ve ışın tedavisi genç kanser hastalarında hayatta kalım oranını önemli ölçüde arttırsa da bu tedavilerin önemli yan etkilerinden biri de yumurtalıkların çalışmaması ve kısırlıktır.

2016 yılında Expert Review of Quality of Life in Cancer Care dergisinde yayınlanan bir araştırmaya göre menopoz öncesi hastalarda kemoterapinin yan etkileri arasında erken menopoz da yer almaktadır.

Bazı kanser hastalarında kemoterapi sonrası adet kanaması devam etse de sitotoksik terapinin yumurta rezervi üzerindeki etkileri nedeniyle erken menapoz riski yüksektir.

 

 


CEVAP VER

Please enter your comment!

Yorumunuzu göndermeden önce lütfen Yorum Politikamızı okuyun.

Please enter your name here