HGB nedir? HBG Düşüklüğü ve HGB Yüksekliği nedenleri ve tedavisi

0
398
hgb düşüklüğü yüksekliği nedir

HGB olarak da bilinen hemoglobin kırmızı kan hücrelerinde vücuda oksijen taşımak için bulunan bir proteindir. Vücuttaki hücrelere oksijen taşınması için hemoglobinin normal düzeyde olması gerekir. Hemoglobin düşüklüğü halsizlik, baş dönmesi, baş ağrısı ve nefes darlığı gibi belirtileri olan anemiye yol açabilir. Hemoglobin yüksekliği ise daha az görülmekle beraber hemoglobin düşüklüğü ile benzer belirtiler ortaya çıkarır. Peki hemoglobin kaç olmalıdır? HGB düşüklüğü ve HGB yüksekliği nasıl giderilir? Bu yazımızda detaylı bilgi bulabilirsiniz.

Beslenme tarzınızdaki vitamin ve mineral eksiklikleri, kan kaybı, tiroit hastalıkları ve hamilelik hemoglobin düşüklüğü ve anemiye neden olabilir. HGB düşüklüğü tedavisi için anemi türü ve bunun nedeni belirlenmelidir. Genellikle demir veya B12 vitamini takviyeleri ile HGB düzeyi yükseltilebilir.

HGB nedir?

HGB kırmızı kan hücrelerinde bulunan ve oksijeni vücuda taşımaktan sorumlu olan bir proteindir. Her HGB molekülü ona kırmızı rengini veren demir bileşenlerine sahiptir. Kırmızı kan hücreleri öldüğünde kemik iliği demiri emer ve yeni kırmızı kan hücreleri üretilmesine yardımcı olur. Geri kalan hemoglobin bilirubin enzimine dönüşerek safraya gider. Bilirubin idrara rengini veren bir kimyasaldır.

HGB tahlili nedir?

kan tahliliHGB tahlili kanda bulunan HGB miktarını tespit etmeyi amaçlar. Bu tahlil genellikle RBC kontrolü için yapılan tam kan sayımının bir parçasıdır.

Hastada anemi belirtileri görüldüğünde genellikle HGB tahlili yapılır. HGB düşüklüğü söz konusu ise doktorunuz anemi türünü tespit etmek için daha spesifik kırmızı kan hücresi tahlilleri gerçekleştirecektir.

HGB testi genellikle kandaki kırmızı kan hücrelerinin oranını gösteren hematokrit (HCT) tahlili ile birlikte yapılır.

Erkeklerde ve Kadınlarda HGB kaç olmalı?

HGB düşüklüğü ve HGB yüksekliği teşhisi için kontrol edilen HGB sonuçları desilitre başına gram (g/dL) ifade edilmektedir. Erkeklerde ve kadınlarda HGB düzeyi aşağıdaki gibi olmalıdır:

Erkeklerde14.0 – 17.5 g/dL (ortalama 15.7 g/dL)
Kadınlarda12.3 – 15.3 g/dL (ortalama 13.8 g/dL)

 

Bu değerler laboratuvarlar arasında farklılık gösterebilir. Örneğin Medscape erkeklerde hemoglobin alt sınırını 13.0 g/dL olarak kabul etmektedir.

HGB aralığı kişinin yaşına göre de değişebilir. Örneğin 1 haftadan küçük bebeklerde HGB düzeyi 16.5 ila 18.5 g/dL arasında olmaktadır. Ancak çocuklarda HGB düzeyi 2-6 yaş arasındayken yaklaşık 12.5 g/dL’dir. 12-18 yaş arasındaki çocuklarda HGB düzeyi yetişkinlere yakın olmalıdır.

HGB Düşüklüğü

Hemoglobin düşüklüğü erkeklerde 13.0 g/dL, kadınlarda 12.0 g/dL altı olarak kabul edilmektedir. HGB düşüklüğü bir hastalıktan veya başka bir durumdan kaynaklanabilir. HGB düşüklüğü vücuda yeterince oksijen taşınmamasına, yani anemiye neden olur.

HGB düşüklüğü tehlikeli midir?

anemi kansızlık kırmızı kan hücresiBazı kişilerde HGB düşüklüğü tehlikeli boyutlarda olabilir. Hayati tehlike oluşturan HGB düşüklüğü genellikle ağır kan kaybı, RBC hücrelerinin hızlıca hasar görmesi ve organlardaki majör hasarlardan kaynaklanmaktadır.

Critical Care dergisinde 8 g/dL veya 8.5 g/dL’nin altındaki HGB düşüklüğü değerlerinin hayati tehlike oluşturduğu belirtilmiştir.

HGB düşüklüğü bu kadar tehlikeli boyuta ulaştığında doktorlar ameliyatı erteleyerek HGB düşüklüğü problemini gidermeye çalışırlar. Tehlikeli durumlarda HGB düşüklüğü tehlikesini ortadan kaldırmak için kan nakli gerekebilir. Ancak uzmanlar kan naklini genellikle HGB 7.0 g/dL düzeyinde iken başlatmaktadır.

HGB Düşüklüğü Belirtileri

HGB düşüklüğü belirtileri her zaman ortaya çıkmayabilir. Örneğin hafif-orta düzeyde demir eksikliği anemisinde hiçbir belirti ortaya çıkmamaktadır. Genellikle HGB çok fazla düştüğünde HGB belirtileri ortaya çıkar.

HGB düşüklüğü belirtileri şunlardır:hastalık belirtileri

  • Nefes darlığı,
  • Göğüs ağrısı,
  • Kalp çarpıntısı,
  • Genel halsizlik ve enerji yoksunluğu,
  • Huzursuz bacak sendromu,
  • Cilt solgunluğu,
  • Konsantrasyon eksikliği,
  • Ellerde ve ayaklarda soğukluk.

HGB düşüklüğü neden olur?

Yazımızın bu bölümünde HGB düşüklüğü nedenleri hakkında detaylı bilgi bulabilirsiniz.

1 Demir Eksikliği

 Demir eksikliği hemoglobin düşüklüğü anlamına gelen anemiye neden olabilir. Demirin yetersiz olması nedeniyle ortaya çıkan anemiye demir eksikliği anemisi adı verilir. Vücudun yeterince demir depolayamaması ve beslenme yoluyla demir alınmaması durumunda demir eksikliği anemisi ortaya çıkar.

HGB düşüklüğü ve demir eksikliği anemisi zaman içerisinde gelişir. Vücutta demir eksikliği kırmızı kan hücresi üretimini yavaşlatır. Nihayetinde yorgunluk, nefes alamama, göğüs ağrısı gibi demir eksiliği belirtileri ortaya çıkar.

2 B12 Vitamini Eksikliği

B12 vitaminiBeslenme yoluyla B12 vitamini veya folat yeterince alınamadığında megaloblastik anemi adı verilen bir anemi türü ortaya çıkar. B12 ve folat emilimini engelleyen çeşitli mide-bağırsak problemleri bulunmaktadır. Bunlar ciltte solgunluk, halsizlik ve bazı nörolojik sorunlara yol açabilir.

İltihaplı bağırsak hastalığı, mide ameliyatı veya tenya enfeksiyonu B12 vitamininin yeterince emilmemesine neden olabilir.

B12 vitamini eksikliği anemisi beslenme yoluyla yeterince B12 vitamini alınmadığında da ortaya çıkabilir. yumurta, et ve süt gibi gıdalar bol miktarda B12 içerir ve kanınızı güçlendirerek anemiyi önlemeye yardımcı olur.

3 Vitamin veya Mineral Eksiklikleri

Yalnızca B grubu vitaminler değil, diğer vitamin ve mineral eksiklikleri de anemi hastalığına yol açabilir. HGB düşüklüğü yapabilen vitamin ve mineral eksikliklerinden bazıları şunlardır:

A Vitamini Eksikliği

A vitamini vücutta demirin depolanması için gereklidir. A vitamini takviyesi özellikle çocuklarda hemoglobin düşüklüğü problemini gidermeye ve bazı anemi türlerini tedavi etmeye yardımcı olabilir.

D Vitamini Eksikliği

Renal Failure dergisinde yayınlanan bilimsel araştırmalara göre D vitamini eksikliği anemi ve hemoglobin düşüklüğü yapabilir. D vitamini eksikliği belirtileri baş ağrısı, yorgunluk ve sırt ağrısıdır.

Çinko

Demir eksikliği anemisi çinko eksikliği durumundan kaynaklanabilir. Annals of Hematology dergisinde yayınlanan bir raporda çinko bağışıklık sistemi sağlığı ve hücrelerin doğru bir şekilde işlemesi için önemli bir mineral olarak ifade edilmiştir. Çinko eksikliği görülen kişilerde genellikle HGB düşüklüğü de görülmektedir.

Bakır

International Journal of Surgery Case Reports kdergisinde yayınlanan bir raporda bakırın anemi ve beyaz kan hücresi düşüklüğü ile ilişkili olabileceği belirtilmiştir. Uzmanlar bakır eksikliği kaynaklı anemi hastalığının teşhisinin zor olduğunu belirtmektedir.

4 Hamilelikte Anemi

hamilelik gebelik pregnancyKırmızı kan hücrelerindeki hemoglobin molekülü yüzdesindeki düşüş ve ekstra demir ihtiyacı nedeniyle hamilelikte anemi yaygın görülen bir durumdur.

Hamilelikte daha fazla kırmızı kan hücresi üretilmesine rağmen yine de HGB düşüklüğü ortaya çıkabilir. Plazma hacminin artması ve hemoglobin konsantrasyonunun (hematokrit) normalin altına düşmesi nedeniyle demir eksikliği anemisi gelişebilir. Hamilelikte HGB aşağıdaki değerlerin altında ise HGB düşüklüğü teşhisi konulabilir.

İlk Üç Ay11 g/dL ve altı
İkinci üç ay10.5 g/dL ve altı
Son üç ay11 g/dL ve altı

 

Hamilelikte ortalama eritrosit hacmi (MCV) 80 fL altında ise mikrositik anemi ortaya çıkabilir. MCV yüksekliği (100 fL ve üstü) ile birlikte görülen HGB düşüklüğü B12 Vitamini eksikliği anemisi veya folik asit eksikliği anemisine yol açabilir. Hamilelikte anemi tedavisi genellikle folat ve demir takviyesi ile yapılmaktadır.

5 Kan Kaybı

kan nakliKronik veya akut kan kaybı vakalarında hemoglobin düşüklüğü ortaya çıkabilir. Biomedical Reports, dergisine göre üst mide-bağırsak kanaması HGB düşüklüğü nedenidir. Mide veya mide-bağırsak yolu kanaması genellikle ülser nedeniyle ortaya çıkmaktadır. Mide-bağırsak kanaması belirtileri dışkının katran kıvamında olması, yemekten sonra mide yanması ve kaburgaların altında ağrıdır.

Ameliyat veya doğum esnasında kan kaybı yaşanması durumunda ortaya çıkan HGB düşüklüğü ise hayati tehlike oluşturabilir.

6 Hipotiroit

tiroit beziTiroit bezinin yeterince çalışmaması anlamına gelen hipotiroit HGB düşüklüğü ve anemi belirtileri ortaya çıkarabilir.

Hipotiroit tiroit bezinin yeterince tiroit hormonu üretmemesi anlamına gelir ve anemiye benzer belirtiler ortaya çıkarır. Hipotiroit HGB düşüklüğü problemine de neden olur. Tiroit fonksiyonu kontrolü için yapılan kan tahlillerinde hafif de olsa hemoglobin düşüklüğü görülebilir.

7 İltihaplı Bağırsak Hastalığı

Ülseratif kolit ve Crohn hastalığı gibi iltihaplı bağırsak hastalıklarının demir emilimini etkilemesi durumunda HGB düşüklüğü görülebilir.

crohn hastalığı ülseratif kolit

Gastrointestinal Pathophysiology dergisinde yayınlanan bir raporda demir eksikliği anemisinin genellikle iltihaplı bağırsak hastalığı komplikasyonlarından biri olduğu belirtilmektedir. Sindirim problemlerinin yanı sıra iltihaplı bağırsak hastalıkları yorgunluk, zayıflık, cilt solgunluğu ve diğer anemi belirtilerine de yol açar.

8 Romatoid Artrit

Romatoid Artrit HGB düşüklüğü ve eklem ağrısı gibi sorunlara yol açan bir otoimmun hastalığıdır. Clinical and Experimental Rheumatolgy dergisinde yayınlanan bir araştırmada romatoid artrit hastalarında HGB düşüklüğü görüldüğü belirtilmiştir.

romatoid artrit

Mide-bağıksak problemleri, diyabet veya kardiyovasküler hastalık geçmişi söz konusu ise hemoglobin düşüklüğü tedavisi daha da zorlaşmaktadır.D vitamini eksikliğinin de artrit nedeni olabileceği dikkate alınmalıdır.

9 Böbrek Hastalıkları

Sırtın orta tarafında yer alan böbrekler vücuda oksijen taşıyan kırmızı kan hücrelerinin üretiminde önemli bir rol oynar. Kronik böbrek hastalığı genellikle anemiye neden olmaktadır. Böbrek disfonksiyonu demir eksikliği anemisi veya B12 vitamini eksikliği anemisine yol açabilir. Bunun nedeni oksijen yönünden zengin kırmızı kan hücrelerinin üretimini uyaran eritropoietin (EPO) hormonunun böbreklerde üretilmesidir.

Yüksek tansiyon veya diyabet hastalarında böbrek hastalığı riski daha yüksektir. Böbrek sağlığını korumak için yapmanız gerekenlerden biri de bol su içmeyi alışkanlık haline getirmektir.

10 Mide Ülseri (H.pylori Enfeksiyonu)

H.pylori bakteri zinciri nedeniyle midede oluşan bakteriyel enfeksiyon hemoglobin düşüklüğü nedeni olabilir. Uzmanlara göre mide ülseri tedavi edilmediği takdirde iç kanamaya yol açmaktadır. Kronik kan kaybı nedeniyle tehlikeli ölçüde HGB düşüklüğü meydana gelebilir ve şiddetli anemi ortaya çıkabilir. ciddi vakalarda HGB düşüklüğü tedavisi için hastaneye yatılması gerekebilir.

helikobakter h. pylori

H.pylori bakterisi tedavisi sürecinde tedaviye destek olmak için Manuka balı tüketebilirsiniz. Ayrıca detaylı bilgi için Mide Ülseri veya "Mide Ülserine ne iyi gelir?" yazımızı okuyabilirsiniz.

11 Yaşlanma

yaşlılık yaşlı kadınOlağan yaşlanma sürecinde HGB düşüklüğü nedeniyle anemi belirtileri ortaya çıkabilir.

American Geriatrics Society dergisinde yayınlanan bir araştırmada yaşlanma sürecinin olağan şekilde HGB düşüklüğü nedeni olduğu belirtilmiştir. Bu nedenle yaşlı kişilerin yaşam kalitesinde aneminin ciddi bir etkisi vardır.

12 Kan Bozuklukları

Belirli kan bozukluklarında HGB düzeyinin normal aralığa yükseltilememesi nedeniyle HGB düşüklüğü ve kronik anemi ortaya çıkabilir. Hemoglobin düşüklüğü yapan kan hastalıkları şunlardır:

Talasemi

Talasemi anemi belirtilerine yol açan genetik bir kan hastalığıdır. Talasemi vücütta çok az kırmızı kan hücresi ve hemoglobin bulunmasına yol açar. Şiddetli vakalarda hemoglobin düzeyi 8 g/dL altına düşebilir. Bu durumda HGB düşüklüğünün giderilmesi için tıbbi müdahale gerekir.

Orak Hücreli Anemi

Kırmızı kan hücrelerinin şeklini etkileyen bu hastalık orak hücre anemisi olarak bilinmektedir. Orak hücre anemisi kanın kalitesini olumsuz etkiler ve HGB düşüklüğü ortaya çıkarır. Bilinen anemi belirtilerine ek olarak orak hücre anemisinde kanda çok fazla bilirubin bulunması nedeniyle ciltte solgunluk ve dışkının soluk renkli olması gibi belirtiler ortaya çıkar.

Diğer HGB Düşüklüğü Nedenleri

Daha az görülmekle beraber aşağıdaki faktörler hemoglobin düşüklüğü yapabilir:

Dayanıklılık Egzersizleri

Araştırmacılar dayanıklılık egzersizlerinin hemoglobin ve hematokrit değerlerini etkilediğini tespit etmişlerdir. İlginç bir şekilde karma antrenman ve kuvvet antrenmanları RBC değerlerini etkilememektedir.

Tüp Mide Ameliyatı

Hepato-Gastroenterology dergisinde tüp mide ameliyatının besin emilimini etkilediği belirtilmiştir. Zaman içerisinde vücuttaki demir eksikliği HGB düşüklüğü ve anemi belirtilerine neden olabilir.

Kanser

Çeşitli kanser türlerinde kırmızı kan hücreleri zarar görür ve tehlikeli düzeyde HGB düşüklüğü ortaya çıkar. Ayrıca kanser pankreas, karaciğer veya böbrek gibi iç organları etkilerse demir eksikliği nedeniyle anemi ortaya çıkabilir.

HGB Düşüklüğü Tedavisi. HGB nasıl yükseltilir?

HGB düşüklüğü tedavisi sürecinde HGB nasıl yükseltilir? Çoğunlukla anemi tedavisinde anemi türünün tespit edilmesi ve aneminin neyden kaynaklandığının anlaşılması önem taşımaktadır. HGB düşüklüğü tedavisi sürecinde şu adımlar uygulanabilir:

Demir Takviyesi

demir takviyesi iron supplementDemir eksikliği anemisi teşhisi konulduysa doktorunuz hemoglobin düşüklüğü problemini gidermek için demir takviyesi önerebilir.

Genellikle hamilelikte HGB düşüklüğü tedavisinde demir takviyesi sıklıkla kullanılmaktadır.

Folat Alımının Arttırılması

Demir eksikliği anemisi belirtilerini ortadan kaldırmak için doktorunuz demir takviyesi ile birlikte folat alımını önerebilir. Yapılan bir araştırmada demir ile birlikte alınan folat takviyesinin HGB düşüklüğü tedavisinde tek başına demir takviyesinden daha etkili olduğu ortaya konmuştur.

HGB Düşüklüğü Diyeti

demir içeren gıdalar iron foodsB12, folik asit ve demir yönünden zengin gıdalar tüketerek HGB düzeyini yükseltmek mümkündür. Amerikan Hematoloji Derneği B12 vitamini eksikliği anemisinin genellikle beslenme ile ilgili sorunlardan kaynaklandığını belirtmektedir. Mide-bağırsak yolundaki emilim problemleri de B12 vitamininin emilimini azaltarak B12 vitamini eksikliğine yol açabilir.

HGB düşüklüğü tedavisi sürecinde HGB’yi yükseltmek için:

  • Demir ve folik asit içeriği nedeniyle yeşil yapraklı sebzeler,
  • Kurutulmuş meyveler ve kuruyemişler,
  • Kırmızı et,
  • Folik asit içeriği nedeniyle narenciye meyveleri

Demir Emilimini Arttırmak

HGB düşüklüğü tedavisi sürecinde vücutta demir alımını arttırmaya odaklanılmalıdır. Örneğin C vitamini vücutta demir emilimini arttırmaktadır. Askorbik asit olarak da bilinen C vitamini vücudun özellikle de bitkisel kaynaklı demir ve proteini daha iyi kullanmasını sağlamaktadır.

HGB Yüksekliği

HGB yüksekliği son derece nadir görülen bir durumdur. HGB yüksekliği HGB değerinin erkeklerde 17.5 ve üzeri, kadınlarda 15.3 ve üzeri olması anlamına gelmektedir.

Kanda HGB yüksekliği kanın yoğunluğunu arttırarak dolaşım problemlerine yo açabilir. HGB yüksekliği vücuttaki hücrelere taşınan oksijen miktarını da etkilemektedir. Bu da yüksek tansiyon ve çeşitli kalp sorunlarına yol açabilir.

HGB Yüksekliği Belirtileri

HGB yüksekliği söz konusu ise bu nasıl anlaşılır? HGB yüksekliği belirtileri şu şekilde özetlenebilir:

  • Vücutta genel kaşıntı,
  • Ellerde ve ayaklarda kaşıntı ve karıncalanma
  • sıklıkla baş ağrısı,
  • geceleri aşırı terleme,
  • baş dönmesi,
  • açıklanamayan kilo kaybı

HGB yüksekliği neden olur?

Çok büyük çoğunlukla HGB yüksekliği başka sağlık sorunlarından değil yüksek rakımda yaşamaktan kaynaklanmaktadır. HGB yüksekliğinin diğer nedenleri şunlar olabilir:

  • Sigara içmek,
  • Çeşitli kanser türleri
  • Polisitemi vera (bir kemik iliği hastalığı),
  • Akciğer hastalıkları,
  • Aşırı dehidrasyon

HGB Yüksekliği Tedavisi

HGB yüksekliği tedavisi zorlu bir süreç olabilir. Genellikle hemoglobini düşürmek için tıbbi müdahale gerekir. HGB yüksekliği eğilimi olan kişilerin bol su içmesi önem taşımaktadır.

Hemoglobin A1c nedir?

a1c kaç olmalı diyabetHemoglobin A1c kırmızı kan hücrelerindeki ortalama kan glukozu konsantrasyonudur. Hemoglobin A1c tahlili diyabet hastalarında semptomların daha iyi yönetilmesine ve açlık kan şekerinin takip edilmesine yardımcı olur.

Hemoglobin A1c aralığı %4.8 ile %5.9 aralığında olmalıdır. %7.0’dan düşük hemoglobin A1c diyabet hastaları için uygun bir değerdir.

 

 

kalpSiz de hemoglobin düşüklüğü ve yüksekliği deneyimlerinizi aşağıdaki yorum alanından diğer kullanıcılarımızla paylaşabilirsiniz!

Yararlanılan Kaynaklar
  1. MedicineNet. Medical definition of hemoglobin.
  2. LabTestsOnline. Hemoglobin.
  3. Medscape. Hemoglobin concentration (Hb).
  4. Medscape. Lab values, normal adult.
  5. Semin Hematol.2015 Oct;52(4):261-9.
  6. Med Clin North Am.2017 Mar;101(2):297-317.
  7. WebMD. What is vitamin B12 deficiency anemia?
  8. BMC Pediatr. 2014; 14: 79.
  9. Ann Hematol.2016 Apr;95(5):751-6.
  10. Int J Surg Case Rep. 2014; 5(6): 311–314.
  11. Clin Exp Rheumatol.2009 Jul-Aug;27(4):560-6.
  12. NIDDK. Anemia in chronic kidney disease.
  13. MayoClinic. Peptic ulcer.
  14. J Am Geriatr Soc.1992 May;40(5):489-96.
  15. MayoClinic. Thalassemia.
  16. Inter J Obest Gyn. 2002 Setp; 109: 1009-1014.
  17. HematologyOrg. Anemia.
  18. Crit Rev Food Sci Nutr.2000 Sep;40(5):371-98.
  19. Am J Clin Nut. 2000 July; 72(1): 272S-279S.
  20. WebMD. Polycythemia vera.
  21. NCBI. Hemoglobin and hematocrit.
  22. Crit Care. 2004; 8(Suppl 2): S11–S14.
  23. NHLBI. Iron-deficiency anemia.
  24. ClevelandClinic. Low hemoglobin: possible causes.
  25. NCBI. Iron-deficiency anemia.
  26. Medscape. Anemia and thrombocytopenia in pregnancy.
  27. Biomed Rep. 2016 Sep; 5(3): 349–352.
  28. Alexandria J Med. 2015 Oct; 51(4): 333-337.
  29. ISRN Endocrinol. 2013; 2013: 385940.
  30. World J Gastrointest Pathophysiol. 2015 Aug 15; 6(3): 62–72.
  31. NIH. Sickle cell disease.
  32. Med Sci Sports Exerc.2002 May;34(5):869-75.
  33. Hepatogastroenterology. 2012 Nov-Dec;59(120):2530-2.
  34. Ann Gastroenterol. 2017; 30(4): 405–413.
  35. Hematol Rep. 2012 Nov 19; 4(4): e24.
  36. eMedicineNet. Hemoglobin.
  37. eMedicineNet. Polycythemia.
  38. MayoClinic. Iron supplement.
  39. WebMD. Iron poisoning.
  40. Medscape. Hemoglobin A1c testing.

CEVAP VER

Please enter your comment!

Yorumunuzu göndermeden önce lütfen Yorum Politikamızı okuyun.

Please enter your name here