Hipertiroid: Nedenleri, Belirtileri, Tedavisi

0
847
Hipertiroit
Tiroit bezinin yeri

Bu yazımızda hipertiroidi belirtileri, hipertiroidi tedavisi, hipertiroidi ameliyatı, hipertiroidi ilaçları gibi konuları ayrıntısıyla açıklayacağız.

Köprücük kemiğinizin hemen yukarısında, boynunuzun altındaki kısım tiroid bölgesidir. Tiroit kalbinizin atma hızını, vücudunuzun kalori yakma hızı gibi şeyleri düzenleyen kelebek şeklinde bir bezdir. Metabolizmanızı düzenleyen hormonları salgılar.

Hipertiroidi, tiroit bezinin fazla çalıştığı ve tiroksin adlı hormonu çok fazla ürettiği anlamına gelir. Bu durum metabolizmanızı çok fazla hızlandırarak istenmeyen sonuçlar ortaya çıkarır.

Hipertiroit nedir? Tiroit bezi Nerededir?
Hipertiroid, tiroit bezi tarafından çok fazla tiroit hormonu üretilmesidir.

Hipertiroidi Belirtileri

Yaygın Hipertiroidi belirtileri arasında şunlar bulunur:

  • Sinirli, gergin veya huzursuz hissetme
  • Duygusal değişkenlikler yaşama
  • Çok yorgun veya zayıf hissetme
  • Sıcaklığa karşı hassas olma
  • Tiroit bezinde büyüme. Boynun alt kısmının şiş görünmesi.
  • Belirgin bir sebep olmaksızın aniden kilo verme.
  • Kalp atışlarının hızlı veya düzensiz olması, çarpıntı.
  • El ve parmaklarda titreme (tremor)
  • Uyku problemleri
  • Cildin incelmesi
  • Saçlarda kırılma gibi ani değişiklikler
  • Adet döngüsünde değişiklikler yaşanması

Hipertiroidi belirtileri yetişkinlerde daha az görülse de, bazen hemen göze çarpmayan belirtiler oluşabilmektedir. Bu hipertiroidi belirtileri arasında kalbin daha hızlı atması ve sıcak havalara karşı daha hassas olmak yer almaktadır. Ayrıca hipertiroidiğ belirtileri kapsamında her zaman yaptığınız günlük aktivitelerinizde daha çabuk yorulma durumu ortaya çıkabilir.

Hipertiroit belirtileri
Hipertiroit belirtileri

Hipertiroidi ilk başladığında, kişi kendini çok enerjik hissedebilir. Bunun nedeni metabolizmanın hızlanmasıdır. Ancak bu metabolizma hızlanması zaman içerisinde vücudunuzun enerjisini düşürür ve yorgun hissetmenize neden olur.

Genellikle hipertiroid belirtileri zaman içerisinde gelişir. Ancak gençlik dönemlerinde hastalık aniden ortaya çıkabilir.

Hipertiroid belirtileri herkeste aynı değildir. Hipertiroid belirtileri tiroit bezinin ürettiği hormon miktarına, hastalığın ne zaman başladığına ve yaşınıza göre değişir. İleri yaşlarda hipertiroid belirtileri yaşlanma belirtileriyle karşılaştırılabilmektedir.

Hipertiroidi ve Graves Hastalığı

Hipertiroidin en yaygın görülen nedenlerinden biri Graves hastalığı olarak bilinen bağışıklık sistemi hastalığıdır. Bu hastalığın 40 yaş altındaki kadınları etkileme ihtimali daha yüksektir.

Graves hastalarında ilaveten şu semptomlar da görülür:

  • Tiroit bezinin ağrısız şekilde büyümesi anlamına gelen guatr,
  • Tırnaklarda kalınlaşma
  • Dizlerin ön kısmında ve bazen ayakların üzerinde kabarık, kızarık ve kalın bir deri anlamına gelen pretibial miksödem
  • Parmaklarda kalınlaşma

Hipertiroidin diğer belirtilerine ek olarak, Graves hastalığına sahip kişilerin %30’unda Graves oftalmopati adı verilen bir durum gelişir. Bu durum gözleri ve görmeyi etkiler. Belirtileri arasında:

  • Gözlerde şişme
  • Gözde pütürlü bir his, ağrı, baskı
  • Göz çevresinde kızarma veya enflamasyon
  • Göz kapaklarının şişmesi veya geri çekilmesi
  • Işığa karşı hassasiyet
  • Çift görme veya görme kaybı

Bazen Graves hastalarında Graves dermopati adı verilen bir semptom da görülür. Ancak bu daha nadirdir. Graves dermopati özellikle ayaklarda ve kaval kemiği bölgesinde ciltte kızarma ve kalınlaşma ile kendini gösterir.

Hipertiroidi Tedavi Edilmezse Ne Olur?

Hipertiroidi detavisi ihmal edilirse:

  • Metabolizmanın daha hızlı çalışması nedeniyle kilo kaybı,
  • Hızlı kalp atışı, atrium kasılması ve kalp krizi gibi kalp sağlığı sorunları
  • Kemiklerde kalsiyum ve diğer minerallerin eksikliği (osteoporoza neden olabilir) ortaya çıkabilir.

Nadiren de olsa hipertiroidi, tiroit fırtınası adı verilen ölümcül bir duruma neden olabilir. Tiroit fırtınası tiroit bezinin kısa süre içerisinde çok fazla tiroit hormonu salgılamasına verilen isimdir.

Hipertiroidi çoğunlukla kendiliğinden iyileşmez. Hipertiroidin iyileşmesi için muhakkak tedavi edilmesi gerekir. Tedavi sonrasında ise birçok kişide hipotiroid belirtileri ortaya çıkmaktadır (tiroit hormonu azlığı).

Hipertiroidi Kimlerde Görülür?

Hipertiroidi her yaşta ve her iki cinsiyette de görülebilir.

Ancak;

  • Kadınlarda hipertiroidi daha sık görülür.
  • Ailesinde hipertiroidi hastası olanlarda hipertiroidi daha sık görülür. Aynı şekilde yakın akrabalarında Graves hastalığı ve hipertiroide neden olabilecek benzer hastalıklar bulunan kişiler de hipertiroide daha yatkındır.
  • Addison hastalığı veya tip 1 diyabet gibi otoimmun hastalıkları olan kişilerde,
  • Sigara içen kişilerde hipertiroit daha sık görülür.
  • Graves hastalığı ve Graves optalmopatisi de sigara içen kişilerde daha sık görülmektedir.

Hipertiroidi Tehlikeli midir?

Hipertiroidi ile ilgili en ölümcül durum tiroit fırtınası adı verilen durumdur.

Şok veya sayıklama, bilinç kaybı gibi durumlar tiroit fırtınası belirtisi olabileceğinden bu durumlarda mutlaka 112 Acil Servis hizmeti aranmalıdır.

Ayrıca hipotiroid hastaları aşağıdaki belirtileri kendilerinde hissetmeleri halinde derhal doktora başvurmalıdır:

  • Aşırı sinirlilik
  • Normal tansiyon düzeyinize kıyasla tansiyonun çok düşmesi veya çok yükselmesi,
  • Mide bulantısı, kusma veya ishal
  • Kalbin çok hızlı artması veya göğüs ağrısı
  • Yüksek ateş,
  • Zihin bulanıklığı veya sürekli uyuma isteği
  • Nefes almada güçlük veya aşırı yorgunluk hissi

Ayrıca aşağıdaki belirtilerde de mutlaka doktora başvurulmalıdır:

  • Gözlerde kızarıklık ve şişme gibi Graves oftalmopati belirtileri
  • Aşırı halsizlik ve zayıflık hissi
  • Belirgin bir sebep olmaksızın aniden kilo vermeye başlama
  • Boğaz kısmında şişlik veya yutmada zorluk çekme.

Aktif İzlem Dönemi

Aktif izlem dönemi sizin ve doktorunuzun belirli bir ilaç kullanmadan semptomları izlediğiniz dönemdir. Hipertiroidi belirtileri yaşadığınızı düşünüyorsanız, aktif izlem sizin için uygun değildir. Kişi kendisinde hipertiroidi belirtileri gözlemlediğinde mutlaka doktora gitmelidir. Böylece hipertiroidi tedavisi erken şekilde başlatılabilir ve daha ciddi problemlerin önüne geçilebilir.

Hipertiroit İçin Hangi Doktora Gidilmeli?

Hipertiroidi teşhisi koyabilecek ve Hipertiroidi tedavisi uygulayabilecek sağlık uzmanları endokri bölümünde görev yapmaktadır. Ayrıca nükleer tıp uzmanları ve göz hekimleri de teşhis koyabilir.

Hipertiroidi Muayenesi ve Hipertiroidi Tahlilleri

Hipertiroidi muayenesi için doktora gittiğinizde doktorunuz size sağlık geçmişinizle ilgili sorular sorar, fiziksel bir muayene yapar ve bazı testler ister. Hipertiroitten şüphelenilmesi halinde doktorunuzun isteyeceği Hipertiroidi tahlilleri şunlardır:

  • Tiroit uyarıcı hormon testi (TSH Testi). Bu kanınızdaki tiroit uyarıcı hormon TSH düzeyini ölçen bir kan testidir. Tiroit uyarıcı hormon TSH düzeyi düşükse doktorunuz başka tahliller yapmak isteyebilir. (TSH hakkında detaylı bilgi için TSH Nedir? Kaç olmalı? yazımızı okuyabilirsiniz)
  • Tiroit hormonu testi. Bu T3 hormonu ve T4 hormonu olarak bilinen tiroit hormonu düzeylerini ölçen bir kan testidir. T3 ve T4 düzeyi yüksekse bu hipertiroidi hastası olunduğu anlamına gelir.

Hipertiroidi tedavisi süresince doktorunuz yılda birkaç kez TSH ve tiroit hormonu tahlili yaptırmanızı isteyecek ve tedaviye cevap verip vermediğinizi değerlendirecektir.

Hipertiroid muayenesi
Fiziksel Hipertiroidi Muayenesi

Hipertiroit teşhisi konulduktan sonra doktorunuz:

  • Tiroit dokusuna saldıran bir antikor bulunup bulunmadığını belirlemek için antitiroit antikor tahlili isteyebilir. Bu tahlil Graves hastalığı ve otomimmun tiroiditi teşhisi koymaya yardımcı olur.
  • Radyoaktif tiroit taraması ve radyoaktif iyot yükleme testi isteyebilir. Bu tahlilde radyasyon ve özel bir kamera kullanılarak hipertiroidin nedeni belirlenmeye çalışılır.
  • Graves oftalmopati görülmesi durumunda doktorunuz ultrason, MR (emar) veya CT taraması isteyerek gözlerinizi inceleyebilir.

Hipertiroitte Erken Teşhis

Hipertiroit belirtileri görünmüyorsa insanların hipertiroidi tahlili yaptırması gerekip gerekmediği konusunda belirli bir görüş birliği yoktur. Amerikan Tiroit Derneği ve Amerikan Klinik Endokrinologlar Derneği 60 yaşından sonra herkesin hipertiroidi tahlili yaptırmasını önermektedir. Bunun dışında tiroit problemleri belirtileri göstermeyen kişilerin tiroit tahlili yaptırıp yaptırmayacağına dair kesin bir görüş yoktur.

Hipertirod Tedavisi

Üç tür hipertiroidi tedavisi vardır. Antitiroit ilaç ve radyoaktif iyot tedavisi en sık kullanılan tedavi yöntemleridir. Nadir durumlarda ameliyat gerekebilir. Hipertiroidi ciddi sağlık sorunlarına yol açabilir. Bu nedenle hipertiroidi belirtileri sizi rahatsız etmiyor olsa bile tedavi olmanız gerekmektedir.

Hangi hipertiroidi tedavisi uygulanacak sorusunun cevabı yaşınıza, hipertiroidi hastalığınızın nedenine, vücudunuzun ürettiği tiroit miktarına ve sahip olduğunuz diğer hastalıklara göre değişir. Her hipertiroidi tedavisi türünün artıları ve riskleri vardır. Bu tedavilerin artılarını ve eksilerini doktorunuzla konuşunuz. Bazı kişilerde birden fazla hipertiroidi tedavisi türü uygulanabilir.

Başlangıç Tedavisi

İlk hipertiroidi tedavisi genellikle antitiroit ilaç veya radyoaktif iyot tedavisi ile başlar. Birçok semptomun bir arada görünmesi halinde öncelikle daha iyi hissetmenizi sağlamak için doktorunuz antitiroit ilaçları yazabilir. Daha sonra radyoaktif iyot tedavisi başlatılıp başlatılmayacağına karar verilir.

  • Antitiroit ilaçlar hafif şiddette hipertoid hastalığında, Graves hastalığının ilk kez görüldüğü durumlarda, 50 yaş altındaki kişilerde ve tiroit bezinin yalnızca az bir büyüme yaşadığı durumlarda en iyi sonuçları vermektedir.
  • Graves hastalığı varsa ve kişi 50 yaşın üzerindeyse ya da çok fazla tiroit hormonu salgılayan tiroit nodülleri (toksik multinodüler guatr) görülüyorsa radyoaktif iyot tedavisi önerilir.

Radyoaktif iyot tedavisi aşağıdaki kişilerde uygulanmaz:

  • Hamilelerde veya tedaviden itibaren 6 ay içerisinde çocuk sahibi olmayı düşünenlerde
  • Emziren kadınlarda
  • Genellikle geçici olan tiroidit veya başka bir tür geçici hipertiroit türünün görülmesi halinde radyoaktif iyot tedavisi uygulanmamaktadır.

Hızlı kalp atışı, el ve parmaklarda titreme, terleme, sinirlilik, gözlerde kuruma gibi semptomlar görülüyorsa bu semptomların giderilmesi için ilave ilaçlara ihtiyaç duyulabilir.

İlk tedavi sürecinde genellikle hipertiroidi ameliyatı uygulanmaz. Eğer tiroit bezi kişinin yutma veya nefes alma düzeyinde zorluk yaşamasına neden olacak kadar büyüdüyse hipertiroidi ameliyatı yapılabilir. Ayrıca tek bir tiroit nodülünün çok fazla tiroit hormonu üretiyor olması halinde de hipertiroidi ameliyatı yapılabilmektedir.

Devam Eden Tedavi

Hipertiroidi tedavisi süresince ve sonrasında tiroit uyarıcı hormon (TSH hormonu) düzeyinizin belirlenmesi için düzenli olarak kan tahlili yaptırmanız gerekecektir. Ayrıca T3 ve T4 isimli hormon düzeylerinin belirlenmesi için de düzenli olarak tiroit hormonu tahlili istenecektir. Bu tahliller tedavinin işe yarayıp yaramadığını görmenin etkili yollarından biridir. Başlangıç tedavisinden sonra semptomlar ortadan kalkmadıysa tedavi tekrarlanabilir veya farklı bir tedavi denenebilir.

  • Graves hastalığınız varsa ve antitiroit ilaç alıyorsanız, ancak bunlara rağmen hipertiroidi hastalığınız iyileşmediyse, antitiroit ilacı almaya devam edebilir veya alternatif olarak radyoaktif iyot tedavisi deneyebilirsiniz.
  • Antitiroit ilaçların çok fazla yan etkisini görüyorsanız ve radyoaktif iyot tedavisin uygulanması sizin için mümkün değilse, tiroit bezinin tamamen alınması için hipertiroidi ameliyatı yapılabilir.

Bazı durumlarda hipertiroidi tedavisi işe yarar, ancak sonuçta hipotiroide neden olur. Hipotiroid, hipertiroidin tersidir. Yani tiroid bezinin çok az tiroit hormonu üretmesidir. Hipotiroid genellikle radyoaktif iyot terapisinden sonra görülür. Ancak hipertiroidi ameliyatı sonrasında ve bazen antitiroit ilaçlarına bağlı olarak da hipotiroid meydana çıkabilir.

Kilo almaya başladıysanız, yorgun hissediyorsanız, normalden fazla üşüyorsanız doktorunuza danışınız. Bu semptomlar hipotiroid belirtisi olabilir ve tiroit hormonu ilacından farklı bir ilaç almanızı gerektirebilir. Daha fazla bilgi için Hipotiroid makalemizde bulunmaktadır. Hipotiroid makalemizi okumak için buraya tıklayınız.

Hipertiroit Nasıl Önlenir?

Hipertiroide neden olan Graves hastalığı önlenemeyen genetik bir hastalıktır. Ancak bu hastalık sigara içenlerde daha sık görülür. Dolayısıyla sigara içmeniz Graves hastalığı ve hipertiroidi riskinizi azaltacaktır.

Hipertiroitin Evde Tedavisi

Hipertiroidi tedavinizin işe yarayıp yaramadığını görmek için düzenli olarak doktorunuzu ziyaret etmeye, ilaçlarınızı düzenli kullanmaya dikkat edin.

Eğer antitiroit ilaçlar kullanıyorsanız, bunları her gün aynı saatte almaya özen gösterin.

Graves oftalmopati hastasıysanız gözlerinizi nemlendirmek için göz damlası kullanabilir ve gözlerinizi korumak için güneş gözlüğü takabilirsiniz.

Hipertiroidi septomlarını azaltmak için:

  • Stresi düşürün. Bu anksiyete ve asabiyet semptomlarını azaltır. Stresi nasıl yönetebileceğinize ilişkin makalemizi okumak için buraya tıklayabilirsiniz.
  • Kafeinden uzak durun. Kafein hızlı kalp atışı, asabiyet ve konsantrasyon eksikliği gibi semptomları kötüleştirebilir.
  • Sigarayı bırakın.

Hipertiroit İlaçları

Antitiroit ilaçlar hipertiroidi için en yaygın kullanılan ilaçlardır, çünkü antitiroit ilaçlar radyoaktif iyon tedavisi seçeneğine kıyasla daha hızlı etki göstermektedir. Radyoaktif iyot tedavisi, terapinin dozajına bağlı olarak tiroit bezinin bir kısmına veya tamamına hasar verir. Ancak antitiroit ilaçlar tiroit bezinde kalıcı hasara yol açmaz.

Metabolizmanızı normal hızına çekmek, daha iyi hissetmek ve daha ciddi sorunların ortaya çıkmasını önlemek için radyoaktif iyot terapisi veya hipertiroidi ameliyatından önce antitiroit ilaçlarını kullanabilirsiniz.

Antitiroit ilaçları birçok kişide hipertiroidi iyileştirmektedir. Ancak bu ilaçların dezavantajları da bulunmaktadır.

  • Bu ilaçlar en az 1 yıl süreyle kullanılmalıdır.
  • İlaçlar bırakıldıktan sonra semptomlar yeniden ortaya çıkabilir. Bu durumda antitiroit ilaçlarına tekrar başlanabilir veya başka bir tedavi yöntemi uygulanabilir.
  • Bu ilaçların vücudun enfeksiyona karşı direncini azaltmak gibi yan etkileri bulunabilmektedir.

Kalp atışının hızlanması veya gözlerde kuruma gibi hipertiroidi semptomlarını tedavi etmek için doktorunuz bazı ilave ilaçlar yazabilir.

Hipertiroit Ameliyatı (Tiroidektomi)

Hipertiroidi ameliyatı yani tiroidektomi tiroit bezinin bir kısmının veya tamamının alınmasıdır. Hipertiroidi tedavisinde hipertiroidi ameliyatı nadiren uygulanır. Hipertiroidi ameliyatı aşağıdaki durumlarda gerekli hale gelir:

  • Tiroit bezinin hastanın nefes almasını veya yutmasını zorlaştıracak kadar büyümesi,
  • Hastada tiroit kanseri olması veya tiroit kanserinden şüphelenilmesi.
  • Antitiroit ilaçlarından aşırı yan etki görülmesi. Radyoaktif iyot terapisinin uygulanmasının mümkün olmaması,
  • Radyoaktif iyot tedavisi ile küçültülemeyecek boyutlarda guatr büyümesi
  • Tiroit bezlerinden yalnızca tek birinin fazla tiroit üretmesi ve radyoaktif iyot tedavisinin bu nodülü etkin bir şekilde tedavi edememesi.

Hipertiroidi ameliyatına karar verilmesi durumunda doktorunuz tiroit hormonu düzeyinizi mümkün olduğunca normal düzeyine getirmek için bir süre antitiroit ilacı kullanmanızı isteyebilir.

Hipertiroidi ameliyatı sonrasında doktorunuz tiroit hormonu düzeyinizi düzenli olarak kontrol edecek ve hipotiroid oluşup oluşmadığını izleyecektir. Hipotiroid, tiroit hormonu ilacı ile tedavi edilir. Daha fazla bilgi için tıklayınız.

Hipertiroidi ameliyatı, hipertiroidi tedavisi için en hızlı yoltur. Ancak diğer tedavilere göre daha riskli olması nedeniyle çok sık uygulanmamaktadır.

Radyoaktif İyot Tedavisi

Radyoaktif iyot tedavisi birçok doktor tarafından hipertiroidin en etkili tedavi yöntemi olarak kabul edilmektedir. Radyoaktif iyot tedavisi yapıldığında hasta sıvı formda veya kapsül şeklinde iyotu yutar. Bu iyot tiroit bezi tarafından çekilir. İyottaki radyoaktivite tiroit bezinin büyük bir bölümünü veya tamamını yok eder. Ancak vücudun diğer kısımlarına zarar vermez.

Tek dozluk radyoaktif iyot tedavisi sonrasında sonra genellikle hipertiroidi tedavi edilmiş olur.

Radyoaktif iyot terapisi ile ilgili temel dezavantaj tiroit bezine zarar vermesidir. Böylece tiroit bezi artık yeterli tiroit hormonu üretemez hale gelir. Bu nedenle radyoaktif iyot tedavisi sonrasında çoğunlukla hipotiroid gelişir. Hipotiroid gelişmesi durumunda ömür boyu tiroit hormonu ilacı kullanmanız gerekir.

Radyoaktif iyot tedavisi çocuklarda, hamile kadınlarda, emziren kadınlarda veya tedaviden sonraki 6 ay içerisinde çocuk sahibi olmayı düşünen kadınlarda uygulanmaz.

Radyoaktif iyot tedavisi 60 yıldan fazla bir süredir uygulanmaktadır. Şimdiye kadar radyoaktif iyot terapisinin kanser, kısırlık veya doğum kusurlarına yol açtığı görülmemiştir.

 

Kaynaklar:

 

CEVAP VER

Please enter your comment!

Yorumunuzu göndermeden önce lütfen Yorum Politikamızı okuyun.

Please enter your name here