Hipotiroid Nedir? Nedenleri, Belirtileri, Tedavisi

0
837
Hipotiroid Nedir, Belirtileri, Teşhisi, Tedavisi, İlaçları
Hipotiroid tedavisi ve ilaçları, teşhis sonrasında tiroid hormonu düzeyine göre belirlenir.

Hipotiroit, tiroit bezinin yeterince tiroit hormonu üretmemesidir. Bu durum yorgunluğa, kabızlığa, cilt kurumasına ve depresyona neden olur. Tiroit bezinin yeterince çalışmaması çocuklarda gelişimi yavaşlatabilir. Bazı hipotiroit türleri doğuştan gelir. Bu yazımızda hipotiroit nedir? Neden olur? Kimlerde görülür? hipotiroit teşhisi, tedavisi, ilaçları ve iyileşme süreci hakkında detaylı bilgi bulabilirsiniz.

Tiroit bezi boynun ön alt kısmında yer alır. Tiroit bezinin salgıladığı hormonlar kan dolaşımı boyunca ilerleyerek vücudunuzun kalp, beyin, kaslar ve cilt gibi neredeyse her bölgesini etkiler.

Tiroit hormonu, vücudunuzun besinlerden gelen enerjiyi kullanma biçimini yani metabolizmayı etkiler. Metabolizma vücut ısısını, kalp atış hızını ve kalori yakımını etkilemektedir. Vücutta yeterli tiroit hormonu bulunmadığında vücudun işleyişi yavaşlar. Bu da vücudun daha az enerji kullanmasına ve metabolizmanın yavaşlamasına neden olur.

Hipotiroit neden olur?

Hipotiroitin nedenleri arasında en yaygın olanı Hashimato tiroiditidir. “Tiroidit” tiroit bezinde görülen enflamasyondur. Hashimato tiroditi bir otoimmun hastalığıdır. Bu hastalıkta vücut tiroit bezine saldıran ve ona zarar veren antikorlar üretir. Viral bir enfeksiyon da tiroidite neden olabilir.

Hipotiroitin Diğer Nedenleri

Boyun bölgesinde radyasyon terapisi

Lenfoma gibi belirli kanser tedavileri boyun bölgesinde radyasyon tedavisi gerektirir. Radyasyon tiroitteki hücrelere zarar verir. Bu tiroit bezinin tiroit hormonu üretmesini zorlaştırır.

Radyoaktif iyot tedavisi

Bu tedavi hipertiroid (tiroit bezinin fazla çalışması) hastalarına uygulanmaktadır. Ancak radyasyon tiroit bezi hücrelerine zarar verir. Bu da hipotiroite neden olur.

Belirli İlaçlar

Kalp hastalıkları, psikiyatrik ilaçlar ve kanser ilaçları tiroit hormonunun çalışmasını etkileyebilir. Bu ilaçlar arasında amiodaron (Cordarone, Pacerone), lityum, interferon alfa ve interleukin-2 yer almaktadır.

Tiroit Ameliyatı

Tiroidin alınması için yapılan tiroit ameliyatı hipotiroide neden olacaktır. Tiroit bezinin yalnızca bir parçası alınırsa, bezin geri kalan kısmı vücudun ihtiyaç duyduğu yeterli hormonu üretebilir.

Yetersiz iyot tüketimi

Tiroit bezinin tiroit hormonu üretmesi için iyota ihtiyacı vardır. Vücudunuz iyotu kendisi üretemez, bu nedenle iyot beslenme yoluyla alınmalıdır. İyotlu sofra tuzu iyot yönünden zengindir. Midye, tuzlu su balıkları, yumurta ve süt ürünlerinde de iyot bulunur.

Hamilelik

Sebebi kesin olarak bilinmese de hamilelikten sonra tiroit bezinde enflamasyon ortaya çıkabilmektedir. Buna postpartum tiroidit denir. Bu kişilerde tiroit hormonu düzeyinde önce şiddetli bir artış, sonra ani bir düşüş gerçekleşir. Postpartum tiroidit görülen çoğu kadında tiroit fonksiyonu bir süre sonra eski haline döner.

Doğuştan gelen tiroit problemleri

Bazı bebeklerde tiroit bezi doğuştan itibaren yeterince gelişmemiş veya yeterince çalışmıyor olabilir. Bu hipotiroit türüne kongenital hipotiroit adı verilir.

Hipofiz bezi hasarı veya bozukluğu

Nadir de olsa, hipofiz beziyle ilgili sorunlar tiroit hormonu üretimini etkileyebilir. Hipofiz bezi tiroit-uyarıcı hormon (TSH) adı verilen bir hormonu üretmektedir. TSH hormonu tiroit bezine ne kadar tiroit üretmesi gerektiğini söyler.

Hipotalamus Bozukluğu

Beyindeki hipotalamusun TRH adı verilen hormonu yeterince üretmemesi halinde oldukça nadir bir hipotiroit türü ortaya çıkabilir. TRH, hipofiz bezinden TSH salgılanmasını etkiler.

Primer hipotiroit, tiroit bezinin kendisinden kaynaklanabilir.

İkincil hipotiroit, tiroit bezinin hormon üretme becerisinde başka bir problem olması halinde ortaya çıkar. Örneğin hipofiz bezi veya hipotalamus tiroit hormonunun üretimini tetikleyen hormonları üretmektedir. Bunlarla ilgili bir sorun tiroidin yeterince çalışmamasına neden olabilir.

Hipotiroit Kimlerde Görülür?

Kadınlar, özellikle de yaşlı kadınlar hipotiroide erkeklere göre daha yatkındır. Ayrıca ailesinde bir otoimmun hastalığı görülen kişilerde de hipotiroit görülme olasılığı daha yüksektir. Diğer risk faktörleri arasında şunlar yer alır:

  • Irk (beyazlarda ve Asyalılarda daha çok görülür)
  • Yaş (ileriki yaşlarda daha fazla görülür)
  • Saçların erkenden beyazlaması
  • Tip 1 diyabet, çoklu skleroz, romatoit artirit, çölyak hastalığı, Addison hastalığı, pernisyöz anemi veya vitiligo gibi otoimmun hastalıkları
  • Bipolar bozukluk
  • Down sendromu
  • Turner sendromu

Hipotiroit Belirtileri Nelerdir?

Hipotiroit belirtileri ilk başta hemen fark edilmeyebilir. Belirtiler kendini yavaş yavaş gösterir ve yorgunluk gibi bazı belirtiler başka birçok hastalığın belirtileriyle karıştırılabilir.

Tiroid bezinin gerektiği şekilde çalışmaması belirtilerin ortaya çıkmasına yol açar. Belirtiler ortaya çıktıysa bunun anlamı tiroid bezinin vücudun çeşitli sistemlerini çalıştırmaya yetecek kadar tiroid hormonu üretmediğidir. Doktorunuz hormon düzeyini arttıran ve eskisi gibi hissetmenizi sağlayan ilaçlar yazabilir.

Tiroid Hormonu Düzeyinin Düşmesinin Sonuçları

Hipotiroit kişinin yorgun hissetmesine ve soğuğa karşı hassasiyet geliştirmesine neden olur. Ayrıca birkaç kilo alınabilir.

Tiroit düzeyinin düşmesi duygu ve düşünceleri etkileyebilir. Örneğin:

  • Depresyon
  • Hafıza sorunları
  • Net şekilde düşünmede zorluk çekme bu etkiler arasındadır.

Kaslarda ve eklemlerde ağrı, sertleşme veya şişlik hissedilebilir. Hipotiroit belirtileri arasında yüzde, göz çevresinde ve dilde şişme görülebilir.

Ses kalınlaşması, yavaş konuşma ve işitme problemleri de semptomlar arasındadır. Kabızlık da görülebilir. Kadınlarda adet kanamasının ağırlaşması da hipotiroit belirtileri arasındadır.

Hipotiroitin cilde etkileri şunlardır:

  • Ciltte solgunluk
  • Kuruma ve kaşıntı
  • Sertleşme veya pul pul dökülme,
  • Özellikle ayaklarda, avuç içlerinde ve yüzde sararma.

Tırnaklarda kırılma veya yavaş uzama, saç yapısında değişme, saçta kırılma veya sertleşme ya da saç dökülmesi görülebilir. Ayrıca kaş kıllarında dökülme yaşanabilir.

Hipotiroitin kalp ve akciğerleri zayıflatması nedeniyle;

  • Kalp hızında yavaşlama
  • Egzersiz sırasında nefes darlığı
  • Halsizlik
  • Yüksek tansiyon
  • Yüksek kolesterol görülebilir.

Çocuklarda ve Ergenlerde Hipotiroit

hipotiroit genellikle yetişkinlerde görülmekle beraber, çocuklarda ve ergenlerde de meydana gelebilir. Ergenlerde hipotiroit belirtileri yetişkinlerde görülen belirtilerle aynıdır. Ancak hipotiroit hormonlarının büyümeyi kontrol etmesi nedeniyle büyüme yavaşlayabilir. Ergenliğin başlangıcı gecikebilir. Ergenlik çağındaki kızlarda adet kanamaları ağırlaşabilir.

Çocuklarda hipotiroit vakalarında okulda problemler yaşanabilir. Bu çocuklarda hafıza problemleri ve yorgunluğa bağlı olarak okulda başarısızlık görülebilir.

Bebeklerde Hipotiroit Belirtileri

Bebeklerde hipotiroit hastalığı herhangi bir belirti göstermeyebilir. Ancak muhtemel belirtiler şunlardır:

  • Ellerde ve ayaklarda soğukluk
  • Kabızlık
  • Aşırı uykusuzluk
  • Büyümenin yavaş olması
  • Kaslarda yumuşaklık
  • Sürekli huzursuzluk
  • Beslenme alışkanlıklarının zayıf olması
  • Yüzde kabarıklıklar,
  • Midede şişkinlik
  • Dilde şişme

Bebeğinizde bu belirtilerden biri veya birkaçı varsa doktorunuzla görüşünüz. Bu semptomlar başka hastalıklardan da kaynaklanıyor olabilir.

Hipotiroit Nasıl Teşhis Edilir?

Hipotiroit belirtileri görüldüğünde doktorunuz hormon düzeylerini kontrol etmek için kan testi isteyecektir. Kontrol edilecek hormonlar

T4 hormonunun normalden düşük olması çoğunlukla hipotiroit tespitine götürür. Ancak, bazı kişilerde T4 hormonu  düzeyi normal iken, TSH hormonu düzeyi yüksektir. Bu duruma hafif hipotiroit adı verilir. Hafif hipotiroidin, hipotiroit başlangıcı olduğu kabul edilir.

Hipotiroid Nedir, Belirtileri, Teşhisi, Tedavisi, İlaçları
Tiroid Bezi Ultrasonu

Test sonuçları veya fiziksel tiroit muayenesi anormal sonuçlar verirse doktorunuz tiroit ultrasonu veya tiroit taraması isteyerek nodülleri veya enflamasyonu kontrol eder.

TSH, serbest T3, T4, Hipertiroit, hipotiroit

Hipotiroit Tedavisi

Hipotiroit, tiroit hormonu düzeyini yükselten ilaçlarla tedavi edilmektedir. Hipotiroit tedavisi hipotiroiti tamamen ortadan kaldırmaz, ancak hayatınızın geri kalanı boyunca hormonu belirli bir düzeyde tutmaya yardımcı olur.

Ana tedavi levotiroksindir (Euthyrox, Levothroid, Levoxyl, Synthroid, Unithroid). Bu tiroid hormonu tiroksinin (T4) insan eliyle yapılmış halidir. Tiroit bezinin normal koşullarda ürettiği hormon ile aynı şekilde hareket etmektedir. Doğru dozda alındığında kilo alımı, yorgunluk ve depresif duygu durumu gibi, yetersiz çalışan tiroit bezinin neden olduğu semptomları hafifletmeye veya ortadan kaldırmaya yardımcı olur.

Tiroit Hormonu Tedavisine Başlamak

Doktorunuz

  • Yaşınıza,
  • Sağlık durumunuza
  • Tiroid hormonu düzeyinize
  • Kilonuza

bağlı olarak almanız gereken tiroid hormonu miktarına karar verecektir.

Daha ileri yaştaysanız veya kalp hastasıysanız, küçük bir dozla başlayabilirsiniz. Daha sonra doktorunuz belirli bir etki görene kadar dozu yavaş yavaş arttıracaktır.

İlacı almaya başladıktan itibaren yaklaşık 6 hafta sonra tekrar doktora gitmeniz ve tiroid hormon düzeyinin belirlenmesi için kan testi yaptırmanız gerekir. Kan testi sonuçlarına göre ilacın dozunun arttırılması veya azaltılması sağlanabilir. Doz kesin olarak belirlendiğinde 6 ayda bir veya yılda 1 kontrole gidilmesi gerekmektedir.

Hipotiroit İlaçları Nasıl Alınır?

Hipotiroitin kontrol altında olması için:

  • Belirli bir hipotiroit ilacı markasını kullanın. Farklı türdeki tiroid hormonu ilaçlarının dozları küçük de olsa farklılıklar gösterebilir. Bu da hormon düzeylerinizi etkileyebilir.
  • Belirli bir programı takip edin. Örneğin hipotiroit ilaçları her gün aynı saatte alınmalıdır. İlacı yemekle birlikte almayın. Yemekler vücudunuzun ilacı kullanma biçimini etkileyebilir.
  • İlacı ihmal etmeyin. İlacı almayı unutursanız, hatırladığınızda hemen alın.

Hipotiroit ilacının prospektüsüne sıkı sıkıya uyun. Doktorunuza danışmadan hipotiroit ilacını almayı kesinlikle bırakmayın.

Semptomların Azalması

Hipotiroit ilacı almaya başladıktan birkaç gün sonra daha iyi hissetmeye başlarsınız. Ancak tiroit hormonunun normal düzeylere dönmesi birkaç ay alabilir.

Hormon düzeyiniz yükseldiği halde yorgunluk ve kilo alımı gibi semptomlar devam ediyorsa, doktor tedaviyi değiştirebilir. Bu durumda doktorunuz hem T4 içeren, hem de T3 adındaki daha aktif bir tiroit hormonu türünü içeren karma bir ilaç yazabilir. Ancak T3 tedavisi nadiren uygulanmaktadır.

Tiroit İlaçlarının Diğer İlaçlarla Etkileşimi

Bazı ilaçlar tiroit ilaçlarının çalışmasını etkileyebilir. bu ilaçlar şunlardır:

  • Karbamazepin (Tegretol) ve fenitoin sodyum (Dilantin) gibi felç engelleyici ilaçlar.
  • Doğum kontrol ve östrojen ilaçları
  • Tirosin kinaz inhibitörleri gibi kanser ilaçları
  • Sertralin (Zoloft) gibi depresyon ilaçları
  • Testosteron

Listedeki bu ilaçlardan herhangi birini alıyorsanız, tiroit ilacınızın dozunu değiştirmeniz gerekip gerekmediğini doktorunuza danışınız.

Tedaviye Uyun

Hormon düzeylerini kontrol altında tutmak için hayatınız boyunca tiroit ilaçları kullanmaya devam etmeniz gerekecektir. Tedaviye sıkı sıkıya uyduğunuz takdirde sonuç almanız mümkündür. Bu durumda daha iyi hissedeceksiniz ve hormon düzeyleriniz de tekrar düşmeyecektir.

Hipotiroitin Etkileri

Hipotiroit tedavi edilmezse;

  • Kalp problemlerine
  • Kısırlığa
  • Eklem ağrılarına,
  • Obeziteye neden olabilir.

Hamilelerde tiroit problemleri gelişmekte olan bebeği etkileyebilir. Hamileliğin ilk üç ayında bebek tiroit hormonunu annesinden alır. Annede hipotiroit görülmesi halinde bebek yeterince tiroit hormonu alamaz. Bu da zihinsel gelişimde sorunlara yol açabilir.

Tiroit hormonunun aşırı düşük olması miksodem adı verilen ölümcül bir durumu ortaya çıkarabilir. Miksodem hipotiroitin en tehlikeli ve şiddetli türüdür. Miksodem görülen kişilerde bilinç kaybı görülür ve kişi komaya girebilir. Vücut ısısında aşırı düşme gerçekleşmesi nedeniyle ölüm meydana gelebilir.

CEVAP VER

Please enter your comment!

Yorumunuzu göndermeden önce lütfen Yorum Politikamızı okuyun.

Please enter your name here