İdrarın Koyu Renk Olması: Koyu renk idrar neyin belirtisi?

0
1265
idrarın koyu renk olması koyu renk idrar

İdrarın koyu renk olması idrar renginin koyu sarı ya da koyu kahverengi olmasını ifade etmektedir. İdrarın koyu renk olması yeterli miktarda su içmemekten kaynaklanabileceği gibi, karaciğer ile ilgili ciddi bir soruna işaret edebilir. Diğer yandan idrarın koyu sarı, turuncu ya da koyu kahverengi olması belirli yiyeceklerden, ilaçlardan ya da idrar yolu iltihabı gibi bazı sağlık sorunlarından kaynaklanabilir. Çoğunlukla idrarın koyu renk olması sadece susuzlukla ilgilidir. Bu yazımızda koyu renk idrar ile ilgili detaylı bilgi bulabileceksiniz.

İdrarın ne renk olmalı?

Sağlıklı idrar açık sarı veya renksiz olmalıdır. İdrarın sarı rengi idrarda bulunan ürokrom adı verilen pigmentten kaynaklanmaktadır. İdrarın rengi idrardaki ürokrom yoğunluğuna göre açık sarıdan koyu sarıya kadar çeşitlenebilir.

idrar rengi nasıl olmalı

İdrarı rengi sağlığınız ile ilgili birçok ipucu vermektedir. Örneğin idrarın koyu sarı olması yeterince su içmediğinizin göstergesi olabilir. Diğer yandan çok fazla su içiyorsanız veya elektrolit dengesizliği varsa su gibi görünen renksiz bir idrar gözleyebilirsiniz.

Genellikle sabah ilk idrar normalden daha koyudur. Bunun nedeni idrarın daha yoğunlaşmış halde olmasıdır. Sabahları idrarın koyu renk olması son derece normaldir.

İdrarın koyu renk olması neyin belirtisi?

idrar rengi nasıl olmalıKoyu renk idrar çok büyük ihtimalle yeterince su içmemenizden kaynaklanmaktadır. Bu durumda dehidrasyon komplikasyonlarını önlemek için gün içerisinde daha fazla su içmeniz gerekir.

Diğer yandan idrarın koyu renk olması başka problemlere de işaret edebilir. Örneğin idrarın koyu renk olması safra sisteminde tıkanıklığa işaret edebilir. İdrarın renginin bordoya yakın olması idrarda kan bulunduğu anlamına gelir ve bu durumda idrar yolu enfeksiyonu ya da böbreklerle ilgili bir problemden şüphelenilebilir. İdrarda kan bulunması durumunda idrar pembe, koyu kırmızı ve siyaha dönük bir renkte olmaktadır.

Koyu Renk İdrar İle Birlikte Ortaya Çıkabilecek Belirtiler

Koyu renk idrar ara sıra karşılaştığınız bir durum ise genellikle endişe verici bir durum değildir. Ancak idrarın koyu renk olması bir sağlık sorunundan kaynaklanıyorsa eş zamanlı olarak aşağıdaki belirtiler ortaya çıkabilir.

  • İdrar yaparken yanma,
  • İdrarda parçacıkların görülmesi,
  • İdrarın amonyak gibi veya ağır korkması,
  • Sıklıkla idrara çıkmak ve çok az idrar yapmak,
  • Ateş,
  • Titreme,
  • İdrarın bulanık olması,
  • İdrarda kan görülmesi,
  • Ciltte veya gözlerde solgunluk veya sararma

Koyu renk idrar neden olur?

Yazımızın bu bölümünde idrarın kahverengi, koyu sarı veya turuncu olmasının nedenleri hakkında detaylı bilgi vereceğiz.

Dehidrasyona Bağlı Koyu Renk İdrar

dehidrasyonKoyu renk idrar her zaman karaciğer veya böbrek ile ilgili bir probleme işaret etmez. İdrarın koyu renk olması genellikle yeterli miktarda su içilmemesinden kaynaklanan bir durumdur.

European Journal of Nutrition dergisine göre idrarın rengi gün içinde ne kadar su içtiğinizin göstergesidir. Araştırmalar sağlıklı kişilerde içilen su miktarını arttırmanın idrarın renginin açılmasını sağladığını ortaya koymuştur.

su için bol su içmek drink waterKoyu renk idrardehidrasyondan kaynaklandığında tek başına tehlikeli bir durum değildir. Ancak yeterli su içmemek vücudunuzda ciddi tahribata yol açabilir. Yapılan bilimsel araştırmalar yeterince su içmemenin böbrek taşı, kronik böbrek hastalığı ve Tip 2 diyabet riskini yükselttiğini ortaya koymuştur.

Dehidrasyon nedeniyle ortaya çıkan koyu renk idrar problemini ortadan kaldırmak için yapmanız gereken tek şey gün içinde içtiğiniz su miktarını arttırmaktır.

Belirli Yiyeceklere Bağlı Olarak Görülen Koyu Renk idrar

pancarBazı yiyecekler idrarın koyu renk olması ve hatta koyu sarı, koyu kahverengi bir renk almasına yol açabilir. Cleveland Clinic’e göre bakla, böğürtlen, pancar, ravent gibi bitkiler idrarın koyu renk olması durumunu ortaya çıkarabilir. Ayrıca gıda boyası içeren yiyecekler tükettiğinizde ertesi sabah koyu renk idrar gözlemleyebilirsiniz.

Koyu renk idrar tüketilen yiyeceklere bağlı ise tehlikeli bir durum değildir. Bu yiyecekleri tüketmeyi bıraktığınızda idrarı normal rengine geri dönecektir.

Belirli İlaçların Yan Etkileri

ilaçlar capsules pills drugsBazı ilaçlar ve multivitaminler idrarınızdaki çeşitli bileşenlerle etkileşime girerek idrarın koyu renk olması durumuna yol açabilir.

Örneğin, koyu renk idrar bazen düzenli olarak multivitamin kullanılmasına bağlı olarak ortaya çıkmaktadır. Bu takviye ürünlerdeki renk pigmentleri nedeniyle koyu renk idrar gözlemlenebilir.

Postgraduate Medical Journal dergisinde yayınlanan bir araştırmaya göre bazı antibiyotikler ve steroid olmayan anti-enflamatuvar ilaçlar idrarın koyu renk olması, koyu sarı veya koyu kahverengi görünmesine yol açabilir. Örneğin parazit enfeksiyonu için kullanılan bazı antibakteriyel ilaçlar idrarın koyu renk olması ve koyu kahverengi görünmesine yol açabilmektedir. Bazı antibiyotikler de idrarın turuncu veya köpüklü olmasına yol açar.

Güneş Çarpması

Güneş çarpması böbrekleri etkileyen ve idrarın pas renginde olmasına yol açan bir acil durumdur.

Güneş çarpması uzun süre boyunca yüksek ısıya maruz kalma durumunda ortaya çıkar. Güneş çarpması belirtileri ateşin 40 derece üzerine çıkması, hızlı nefes alma ve zihin bulanıklığıdır. Vücut ısısındaki yükselme organların şişmesine yol açarak kalıcı hasar bırakabilir.

güneş çarpması heatstrokeDoktorlar güneş çarpmasını teşhis ederken genellikle idrar testi yaparlar ve idrarın koyu renk olması semptomunun böbreklerden kaynaklanıp kaynaklanmadığını kontrol ederler.

Bir kişide güneş çarpması belirtileri görüldüğünde derhal 112 Ambulans hattı aranmalıdır. Sağlık görevlileri gelene kadar kişi soğuk su ve sünger yardımıyla serinletilmeli ve başına, koltuk altlarına ve kasık bölgesine soğuk suyla ıslatılmış bez konulmalıdır.

İdrar Yolu Enfeksiyonu

idrar yolu enfeksiyonuKoyu renk idrar ile birlikte idrar yaparken yanma görülüyorsa idrar yolu enfeksiyonu söz konusu olabilir. Uzmanlar idrar yollarındaki bakteriyel enfeksiyonların mesaneyi, idrar yolunu veya böbrekleri etkileyebileceğini belirtmektedir. İdrar yolu enfeksiyonu idrarın koyu renk olması ya da köpüklü idrar gibi belirtiler ortaya çıkarabilir. idrarda kan görülebilir.

İdrar yolu enfeksiyonu belirtileri şunlardır:

  • İdrar yaparken yanma,
  • Sıklıkla idrar yapma ihtiyacı hissedip az idrar yapma,
  • İdrarın çok ağır kokması,
  • Leğen kemiği bölgesinde ağrı,
  • Sürekli halsizlik ve yorgunluk.

Hafif idrar yolu enfeksiyonu vakalarında hemen harekete geçilmesi önemlidir. İdrar yolu enfeksiyonu doğal tedavi yöntemlerinin başında D-Mannoz gelmektedir. Ayrıca bağırsaklardaki faydalı bakteri miktarını arttırmak için probiyotik kullanılmalıdır.

Safra Kesesinde Taş

Safra kesesinde taş bulunması karnın sağ üst tarafında şiddetli ağrı ile birlikte idrarın koyu renk olması gibi belirtiler ortaya çıkarabilir.

safra kesesi taşıSafra kesesi taşları son derece ağrılı bir durumdur. Safra kesesindeki taşlar sindirim sıvısında yer alan kolesterolün sertleşmesiyle meydana gelir. Safra kesesi taşları hareket ederek safra yolunu tıkayabilir. Bu durum bilirubin pigmentinin sızarak idrara karışmasına, böylece idrarın koyu renk olması durumuna yol açabilir.

Koyu renk idrar haricinde safra kesesinde taş belirtileri şunlardır:

  • Karnın sağ üst tarafında hissedilen safra kesesi ağrısı,
  • Sağ omuzda ağrı olup karına vurması,
  • Hazımsızlık,
  • Safra yolu enfeksiyonu (Kolesistit) söz konusu ise ateş ve titreme,
  • Çok fazla bilirubin pigmentinin kana karışması halinde cildin sararması,
  • Dışkının kil renginde olması.

Safra kesesindeki kolesterol birikimini çözmek ve safra kesesi taşlarından kurtulmak için seyreltilmiş elma sirkesi içebilirsiniz. Uzmanlar safra kesesinde taş oluşumunun önlenmesi için lif yönünden zengin bir şekilde beslenilmesini önermektedir.

Karaciğer Hastalıkları

Koyu renk idrar çeşitli karaciğer problemlerinden kaynaklanabilir. Karaciğerden kaynaklanan koyu renk idrar da aynı şekilde bilirubin pigmentinin boşaltım sistemine karışması nedeniyle meydana gelmektedir.

Koyu renk idrar durumuna yol açan karaciğer hastalıkları şunlardır:

  • Siroz: Karaciğerin hepatit veya alkolizm nedeniyle yaralanması karaciğerde kapsamlı hasara neden olur. Sarılık, idrarın koyu renk olması ve ciltte çürükler meydana gelmesi siroz belirtileri arasındadır. Ayrıca siroz karnın sağ üst tarafında ağrı yapar.
  • Karaciğer Kanseri: Karaciğer kanseri belirtileri arasında sarılık ve koyu renk idrar yer almaktadır.
  • Sarılık: Ciltte sararma gözlenen birçok kişide koyu renk idrar ve dışkının gri olması gibi belirtiler ortaya çıkmaktadır.
  • Hepatit: Kronik hepatit idrarın koyu renk olması ve sarılık gibi belirtiler ortaya çıkarabilir.

Anemi

Hemolitik anemi adı verilen anemi türünde kırmızı kan hücreleri çok erken hasar görür ve idrarın koyu renk olması bunun belirtileri arasındadır.

Anemi hastalığında idrarın koyu renk olması hemoglobinin parçalanarak idrara karışmasından kaynaklanmaktadır. Hemolitik anemi güçsüzlük, kalp fonksiyonunun zayıflaması ve temel demir eksikliği belirtilerini ortaya çıkarır.

Anemiyi önlemek için demir ve B12 yönünden zengin bir beslenme tarzı benimsenmelidir.

Koyu Renk İdrarın Diğer Nedenleri

Aşağıda sayılan hastalıklar daha az görülmekle birlikte idrarın koyu renk olması gibi belirtiler ortaya çıkarabilir:

Safra Kanalında Tıkanıklık

Safra kanalında safra kesesi taşı veya safra sıvısının azalması (kolestasis) gibi safra kesesi hastalıkları nedeniyle ortaya çıkan tıkanıklık idrarın koyu renk olması ve koyu amber renginde olması gibi belirtiler ortaya çıkarabilir. Ayrıca sağ kaburga altında ani ve şiddetli ağrı gözlenir.

Cinsel Yolla Bulaşan Hastalıklar

Karaciğeri etkileyen cinsel yolla bulaşan hastalıklar nedeniyle koyu renk idrar gözlenebilir. Hepatit A, Hepatit B ve Hepatit C karaciğeri etkileyen son derece bulaşıcı hastalıklardır.

Orak Hücre Anemisi

Orak hücre anemisi adı verilen bu kan hastalığı böbrekleri etkilediğinde idrarın koyu renk olması gibi belirtiler ortaya çıkarabilir. Orak Hücre Anemisi idrara kan görülmesine (hematüri) yol açar.

Mononükleoz

Mononükleoz çoğunlukla sadece yorgunluk, boğaz ağrısı ve lenf şişmesi yapmaktadır. Diğer yandan Britannica Ansiklopedisi şiddetli mononükleoz vakalarında idrarda kan görülebileceğini belirtmiştir. Bu durumda idrarın koyu renk olması söz konusu olacaktır.

Pankreas Kanseri

Pankreas kanserinin karaciğere yayılması durumunda idrarın koyu renk olması ve sarılık ortaya çıkabilir. Ayrıca dışkının açık renk olması, aşırı yorgunluk, karnın üst tarafında ağrı ve istenmeyen kilo kaybı gerçekleşebilir.

Rabdomiyoliz

Rabdomiyoliz böbrek yetmezliğine yol açabilecek şiddetli kas yaralanmalarında ortaya çıkan bir acil durumdur. Rabdomiyoliz belirtilerinin genellikle tespit edilmesi zor olmakla beraber kas ağrısı, kaz güçsüzlüğü, idrarın koyu renk olması veya kahverengi görünmesi belirtiler arasında yer almaktadır.

Porfiri

Porfiri cilt veya sinir sistemini etkileyen bir grup hastalıktır. Porfiri belirtileri çok çeşitli olabilir. karın ağrısı, göğüs ağrısı, idrarın koyu renk olması, nefes alma problemleri ve mental değişiklikler porfiri belirtileri arasındadır.

Sabahları idrar neden koyu renk olur?

Sabahları idrarın koyu renk olması idrarın yoğun olmasından kaynaklanan son derece yaygın ve normal bir durumdur. Gece boyunca sıvı miktarının azalması ve kısmi dehidrasyon sabahları idrarın koyu renk görünmesine yol açar. Yeterli su içiyorsanız gün içinde idrarın rengi açılacaktır.

Hamilelikte idrarın koyu renk olması neden olur?

hamilelikte su içmekHamilelikte idrarın normalden biraz daha koyu renk olması normal bir durumdur. Birçok durumda hamilelikte idrarın koyu renk olması yalnızca daha fazla su içmeniz gerektiğini gösterir.

Amerikan Hamilelik Birliği uzmanları hamilelikte sıvı alımının arttırılması gerektiğini belirtmektedir. Hamilelikte yeterli miktarda su içmek vücut fonksiyonları için önemlidir. Bebeğin gelişmesini destekler. Hamilelikte idrarın koyu renk olması yeterli su içmediğinizin göstergesidir.

Yeterli su içtiğiniz takdirde idrarın rengi normale dönecektir. Uzmanlar hamilelikte günde 8-10 bardak su içilmesini önermektedir.

Koyu renk idrar durumunda doktora gidilmeli mi?

doktor muayenesiİdrarın normal rengi altın renginde veya renksiz olmasıdır. İçtiğiniz su miktarını arttırdığınızda idrar normal rengine dönüyorsa endişelenecek bir durum yoktur.

Ancak idrarın koyu renk olması uzun süre devam ediyorsa ve sıvı tüketimi arttığı halde normale dönmüyorsa doktora başvurulmalıdır.

İdrarda kan olması, bulanık idrar gibi idrar yolu enfeksiyonu belirtileri, mide bulantısı, ateş, karın veya sırt ağrısı gibi belirtiler eş zamanlı olarak ortaya çıkarsa doktora gidilmesi gerekli olacaktır.

kalpSiz de koyu renk idrar ile ilgili deneyimlerinizi aşağıdaki yorum kutucuğundan bizimle ve okuyucularımızla paylaşabilirsiniz.

Yararlanılan Kaynaklar

CEVAP VER

Please enter your comment!

Yorumunuzu göndermeden önce lütfen Yorum Politikamızı okuyun.

Please enter your name here