Kalp Hastalığı Sözlüğü: Bilmeniz Gereken Temel Kavramlar

0
411
kalp hastalıkları

Kalp sağlığı dendiğinde çoğu kişinin ilk aklına gelen kalp krizleridir. Ancak kalp hastalığı kavramı kalbinize zarar veren ve onu çalışmaktan alıkoyan çeşitli durumları kapsar. Bunlar arasında koroner arter hastalığı, aritmi, kardiyomiyopati ve kalp yetmezliği yer almaktadır. Bunların her birinin belirtilerini ve bu durumlarda ne yapabileceğinizi bu makalemizde bulacaksınız.

Damar Tıkanıklığı Nedir?

Biriken yapışkan bir plaka (yağ ve kolesterol) kalp damarlarınızı daraltabilir ve kanın içinden geçmesini zorlaştırabilir. Buna damar tıkanıklığı adı verilir. Bir kan pıhtısı nedeniyle arterlerden biri tıkanıp kalp krizi gerçekleşene kadar birçok kişi böyle bir sorun yaşadığının farkına bile varamamaktadır. Ancak anjin adı verilen sık göğüs ağrıları gibi belirtiler koroner arter hastalığının belirtileri arasındadır. (Damar tıkanıklığı hakkında detaylı bilgi için buraya tıklayınız)

Kalp Krizi Nedir?

Damarlardaki plağın dış kısımları sert, iç kısımları lapa şeklindedir. Bu sert dış kısım bazen çatlar. Bu durumda bir kan pıhtısı oluşur. Bu kan pıhtısı damarı tamamen tıkarsa, kalbinize giden kanı engeller. Kan oksijen taşır ve bu kanın taşınamaması kalbe hızla zarar vererek ölüme neden olabilir. Kalp krizi aniden gerçekleşir ve derhal tıbbi yardım alınması gerekir.

Kalp Krizi Nasıl Anlaşılır?

Kalp krizi esnasında hastanın:

  • Göğüste ağrı ve baskı
  • Sırt, çene, boğaz veya kolda rahatsızlık hissi
  • Mide bulantısı, sindirim güçlüğü veya mide yanması
  • Halsizlik, anksiyete veya nefes darlığı
  • Hızlı veya düzensiz kalp atışları yaşaması muhtemeldir.

Belirtiler hafif düzeyde olsa dahi bu acil bir durumdur.

Kadınlarda Kalp Krizi Nasıl Anlaşılır?

Kadınlarda kalp krizi sırasında her zaman göğüs ağrısı hissedilmeyebilir. Erkeklere kıyasla kadınlarda kalp krizi sırasında mide yanması veya kalp çarpıntısı, iştah kaybı, öksürük veya yorgunluk/halsizlik yaşanması daha muhtemeldir. Bu belirtileri görmezden gelmeyiniz. Tıbbi yardım almak için ne kadar beklerseniz, kalp o kadar fazla zarar görecektir.

Kalp Krizi Esnasında Hızlı Hareket Edin

Bir kalp krizi geçirdiğinizi düşünüyorsanız, emin olmasanız bile derhal 112 Acil Çağrı Merkezi’ni arayınız. Belirtilerin geçmesini beklemeyiniz. Hastaneye gitmek için araç kullanmayınız. Acil Çağrı Merkezi çalışanları ambulans ile gelecek ve derhal müdahalede bulunacaktır. Erken müdahale hayatınızı kurtarabilir.

Düzensiz Kalp Atışları: Aritmi

Kalbiniz elektriksel atışlarla çalışır ve ritmini kaybedebilir. Aritmi kalp atış hızınızı yavaşlatır. Aritmi çoğunlukla zararsızdır ve hızla geçer, ama bazı aritmi türleri kan akışını etkileyebilir ve vücudunuzda ciddi etkiler bırakabilir. Olağandışı herhangi bir şey fark ederseniz doktorunuza danışınız.

Kalp Hastalığı: Aritmi
Atrium Kasılması

Kalp Kası Hastalığı: Kardiyomiyopati

Anormal kalp kası ya da tıbbi adıyla kardiyomiyopati kalbin kanı pompalamasını ve vücudun diğer kısımlarına taşımasını zorlaştırır. Yüksek tansiyon, obezite ve diyabet gibi sağlık sorunları uzun vadede kardiyomiyopati nedeni olabilir. Bu da kalp krizi riskini arttıran etmenler arasındadır.

Kalp Kası Hastalığı: Kardiyomiyopati
Kalp Kası Hastalığı: Kardiyomiyopati

Kalp Yetmezliği

Kalp yetmezliği kalbin çalışmadığı anlamına gelmez. Kalp yetmezliği kalbin vücudun ihtiyaç duyduğu yeterli kanı pompalayamamasıdır. Dolayısıyla zamanla kalp büyür ve daha hızlı pompalamaya başlar. Bu kasları zayıflatır ve kan akışını daha da düşürebilir.

Kalp Hastalığı: Kalp Yetmezliği
Kalp Hastalığı: Kalp Yetmezliği

Kalp yetmezliği vakalarının çoğu koroner arter hastalığı ve kalp krizi sonucunda gerçekleşir.

Doğuştan Kalp Hastalığı (Kongenital Kalp Bozukluğu)

Kongenital kalp bozukluğu (doğuştan kalp hastalığı) kalp kapakçığının sızıntı yapması veya kalp odacıklarını birbirinden ayıran duvarların hasarlı olması doğuştan gelebilecek bir durumdur. Doğuştan kalp hastalığı bazen yetişkinliğe kadar fark edilmez.

Kongenital kalp bozukluğu (doğuştan kalp hastalığı) bazı ilaçların kullanılmasını veya ameliyat yapılmasını gerektirebilir. Bu hastalıklardan birine sahipseniz aritmi, kalp krizi, kapakçık enfeksiyonu vb. yaşamanız olasıdır, ancak bu riskleri azaltmanın yolları vardır.

Ani Kardiyak Ölüm

Ani kardiyak ölüm kalp krizi ile aynı şey değildir. Ani kardiyak ölüm kalbin elektrik sisteminin bozulması, buna bağlı olarak kalbin düzensiz ve tehlikeli ölçüde hızlı çalışmasıdır. Kalp odacıklarınız vücuda kan pompalamak yerine titremeye başlar.

Bir defibrilatör (kalp ritmi düzenleyici) kalbi düzenli atış hızına getirebilir. Kalp ritmi düzenleyici yok ise kişi dakikalar içerisinde hayatını kaybedebilir. Defibrilatörü beklerken kalp masajı yapın ve birinin derhal 112 Acil Çağrı Merkezi’ni aramasını isteyin.

Elektrokardiyogram (EKG) Ne Demek?

EKG kalbinizin elektrik aktivitesini kaydeder. Ağrısız olan bu test süresince doktorunuz birkaç dakikalığına derinize elektrotlar yapıştırır. Sonuçlar doktora kalp atışınızın düzenli olup olmadığını gösterir. EKG o anda veya daha önceden kalp krizi geçirip geçirmediğinizi gösterir. Doktorunuz bu grafikleri çeşitli zamanlarda alarak karşılaştırma yapabilir. (EKG hakkında detaylı bilgi için buraya tıklayınız)

EKG Nedir?
EKG Nedir?

Stres Testi Ne Demek?

EKG kalbinizin zorlandığında ne kadar iyi çalıştığını gösterir. Bir yürüyüş bandı üzerinde yürür veya bisiklet cihazının pedallarını çevirirsiniz. Hareket gittikçe daha hızlandırılır. Bu sırada doktorunuz EKG’nizi, kalp atış hızınızı ve tansiyonunuzu izleyerek kalbe yeterli kan ulaşıp ulaşmadığını kontrol eder.

Holter Cihazı Ne Demek?

Holter cihazı kalp ritminizi kaydeder. Doktorunuz bir problem olduğunu düşünüyorsa bir veya iki gün için Holter cihazı taşımanızı isteyebilir. Cihaz sürekli olarak elektriksel aktiviteyi kaydeder (EKG anlık bir ölçümken, Holter cihazı bir süre boyunca kayıt yapar). Doktorunuz bu cihazı taşıdığınız sürece hareketlerinizi ve semptomlarınızı kaydetmenizi isteyebilir.

Holter Cihazı
Holter Cihazı

Göğüs Röntgeni Ne Demek?

Kalbinizi, akciğerlerinizi ve göğüs kemiklerinizi gösteren göğüs röntgeni oldukça az miktarda bir radyasyon verilerek üretilir. Doktorlar göğüs röntgeni sonucunu bir problem olup olmadığını görmek için ister. Aşağıdaki görüntüde sağdaki bombeli kısım ana pompalama odası olan sol ventrikülerdeki bir büyümeyi göstermektedir.

Göğüs Röntgeni Örneği
Göğüs Röntgeni Örneği

Ekokardiyogram nedir?

Ekokardiyogram kalbinizin canlı, hareketli görüntülerini göstermek için ses dalgalarını kullanır. Doktorunuz ultarason ile kalp odacıklarınızdaki, kapakçıklardaki veya kan akışınızdaki problemleri tespit edebilir. Ekokardiyogram kalp hastalığının teşhisinde ve tedavinin işe yarayıp yaramadığının tespitinde kullanılır.

Kardiyak CT Taraması

Kardiyak CT bilgisayarlı tomografi kalbinizin ve kalbe giden kan damarlarının detaylı röntgenini çeker. Daha sonra bilgisayar bu görüntüleri 3 boyutlu bir fotoğrafa dönüştürür. Doktorlar bu fotoğrafı koroner arterlerde bir plak veya kalsiyum birikimi olup olmadığını görmek, kapakçık problemlerini ve diğer kalp hastalığı türlerini teşhis etmek için kullanır.

Kalp Hastalığı teşhisinde Ekokardiyogram
Kalp Hastalığı teşhisinde Ekokardiyogram

Kardiyak Kateterizasyon

Kardiyak kateterizasyon prosedüründe doktorunuz kateter adlı dar bir tüpü kolunuzdaki veya bacağınızdaki bir kan damarına sokarak kalbinize ulaşana kadar ilerletir. Daha sonra her bir koroner artere boya enjekte ederek bunların X-ray’de kolaylıkla görülmesini sağlar. Bu görüntü damarlardaki tıkanıklığı ve bu tıkanıklıkların durumunu gösterir.

Kardiyak Kateterizasyon
Kardiyak Kateterizasyon

Kalp Hastalığı İle Yaşamak

Çoğu kalp hastalığı uzun sürelidir. Başlangıçta semptomların belirlenmesi zor olabilir ve günlük hayatınızı etkilemeyebilir. Ancak bu semptomlar görmezden gelindikçe daha da kötüleşir.

Kalp sağlığı bozulmaya başladığında nefes darlığı veya yorgunluk hissi yaşayabilirsiniz. Belinizde, ayak bileklerinizde, ayaklarınızda veya bacaklarınızda şişme olup olmadığını kontrol edin. Çoğu vakada uzun vadeli tedavi hastalığı kontrol altında tutmaya yardımcı olur. İlaç kullanımı, yaşam tarzınızdaki değişiklikler, ameliyat veya bir nakil yoluyla kalp yetmezliği ile mücadele edebilirsiniz.

Kalp Hastalığı İlaçları

Kalp hastalığı ilaçlar bu hastalıklarda size yardımcı olabilir. Kalp hastalığı ilaçları içerisinde bazıları tansiyonu, kalp atış hızını veya kolesterol düzeylerini düşürür. Bazı kalp hastalığı ilaçları ise düzensiz ritmi kontrol eder ya da pıhtılaşmayı önler. Halihazırda birtakım hasarlar oluşmuşsa, başka kalp hastalığı ilaçları kalbinizin kalp pompalamasına yardımcı olabilir.

Anjiyo Ameliyatı Nedir?

Halk arasında kısaca anjiyo ameliyatı olarak bilinen anjiyoplasti tıkalı bir damarı açar ve kan akışını iyileştirir. Doktorunuz ucunda bir balon olan kateteri damarınıza sokar. Balon tıkalı bölgeye ulaştığında doktor baloncuğu havayla doldurur. Baloncuk damarınızı şişirir ve kanın serbestçe akmasını sağlar. Ayrıca damarın açık kalmasını sağlamak için stent adı verilen küçük bir tüp yerleşirilebilir.

Anjiyo Ameliyatı
Anjiyo Ameliyatı

Baypass Ameliyatı

Kalp sağlığı ile ilgili halk arasında en bilinen tedavi yöntemlerinden biri Baypass amaeliyatıdır. Aşırı dar veya tıkalı bir veya daha fazla damarınız olması durumunda doktorunuz bu ameliyatı önerebilir. Ameliyat sırasında doktorunuz, göğüs, bel, bacak veya kol gibi bir bölgeden bir kan damarı alır ve bunu kalbinize giden sağlıklı bir artere bağlar. Kanınız problemli bölgenin etrafından dolaşıp gider, yani onu pas geçer.

Kimler kalp hastası olur?

Erkeklerin kalp krizi geçirme olasılığı kadınlara göre daha yüksektir. Ayrıca kalp krizi erkeklerde kadınlara göre daha erken yaşlarda görülmektedir. Ancak kalp hastalığı hala her iki cinsiyette de en yaygın ölüm sebeplerinden biri değildir. Ayrıca ailesinde kalp krizi geçiren bireyler olan kişiler daha fazla risk altındadır.

Kalp Sağlığını Nasıl Korunur?

Aşağıdaki günlük alışkanlıklar kalp hastalığına yakalanma riskinizi azaltır:

  • Düzenli olarak egzersiz yapmak (günde 30 dakika)
  • Sağlıklı bir kiloya sahip olmak
  • Dengeli beslenmek
  • Alkol tüketimini sınırlandırmak
  • Sigara içmemek

Diyabet hastası iseniz kan şekeri düzeyinizi kontrol altında tutmanız önemlidir. Yüksek kolesterol ve yüksek tansiyonunuz varsa bunları da kontrol altında tutmak için elinizden gelen her şeyi yapmalısınız.

Sigara içmek kalp sağlığına neden zarar verir?

Sigara içenlerin kalp hastalığına yakalanma olasılığı 2-4 kat daha fazladır. Dolayısıyla sigarayı bırakmak için bugün harika bir fırsattır. Sigarayı bıraktıktan itibaren 24 saat içerisinde kalp krizi riskiniz düşmeye başlar.

Sigarayı Bırakmak
Sigarayı Bırakmak Kalp Hastalığı riskini azaltır.

Kalp Hastalığı İle Yaşamak

Kardiyak rehabilitasyon programınızı ihmal etmeyin. Doktorunuz sizi yönlendirebilir. Egzersiz, beslenme, duygusal destek ve daha fazlası için uzmanlardan yardım alabilirsiniz. Bu rehabilitasyon programları büyük farklılık yaratabilir.

CEVAP VER

Please enter your comment!

Yorumunuzu göndermeden önce lütfen Yorum Politikamızı okuyun.

Please enter your name here