Tip 1 Diyabet Dosyası: Nedenleri, Belirtileri, Tedavisi

0
465
Tip 1 Diyabette hastaların kendilerine insülin enjekte etmeleri gerekir.

Tip 1 Diyabet, bağışıklık sisteminin pankreastaki beta hücreleri adı verilen hücreleri yok etmesi durumudur. Bu beta hücreleri insülin üretimini gerçekleştirmektedir. Bu yazımızda tip 1 diyabet belirtileri ve tip 1 diyabet tedavisi hakkında detaylı bilgi bulabilirsiniz.

İnsülin Ne İşe Yarar?

Peki insülin hormonu nedir? İnsülin şekeri, yani glukozu vücut dokularına taşımaya yardımcı olan bir hormondur. Hücreler bu hormonu yakıt olarak kullanır.

Tip 1 diyabet nedeniyle beta hücreleri zarar gördüğünde bu süreç gerçekleşmez. İnsülinin mevcut olmaması nedeniyle glükoz hücrelere doğru hareket etmek yerine kanda birikir. Bu da kan şekerinin yüksek olmasına neden olur. Kan şekerinin yüksek olması aşağıdaki durumlara yol açar:

  • Dehidrasyon: Kanda şeker oranı yüksek olduğunda daha sık idrara çıkılır. İdrar, vücudun fazla şekerden kurtulma yöntemi haline gelir. Boşaltım sisteminden çok fazla sıvı çıkışı olması nedeniyle vücut susuz kalır.
  • Kilo kaybı: İdrar yoluyla atılan glukoz kalorileri de alıp götürür. Bu nedenle kan şekeri yüksek olan kişiler kilo kaybı yaşayabilir. Dehidrasyon da buna katkı sağlar.
  • Diyabetik Ketoasidoz: Vücudunuz yakıt olarak kullanmak üzere yeterince glukoz alamazsa, bunun yerine yağ hücrelerini kullanır. Bu süreç keton adı verilen kimyasalların ortaya çıkmasına neden olur. Karaciğeriniz de buna yardımcı olmak için depoladığı şekeri bırakır. Ancak insülin olmadığında vücudunuz bu şekeri kullanamaz, dolayısıyla bu şeker asidik ketonlarla birlikte kanda birikir. Ekstra glükoz, dehidrasyon ve asit birikiminin bir araya gelmesiyle “ketoasidoz” adı verilen durum ortaya çıkar ve derhal müdahale edilmediği takdirde ölümcül olabilir.

Tip 1 Diyabet Kimlerde Görülür?

Tip 1 Diyabet nadir bir hastalıktır. Diyabet hastalarının yalnızca %5’i tip 1 diyabet hastasıdır. Tip 1 diyabet beyazlarda zencilere göre daha yaygındır. Kadınlarda ve erkeklerde eşit sıklıkta görülür. Çoğunlukla 20 yaşından önce ortaya çıkmakla beraber, daha ileri yaşlarda da görülebilir.

Tip 1 Diyabetin Nedeni Nedir?

Uzmanlar tip 1 diyabete yol açan şeyin ne olduğunun tam olarak bilinmediğini belirtiyor. Ancak genlerin bir rol oynayabileceğini ekliyorlar.

Ayrıca tip 1 diyabetin bağışıklık sisteminin pankreasa yönelmesine neden olan bir virüsün neden olabileceği bilinmektedir. Tip 1 diyabet hastalarının çoğunda otoantikor adı verilen bu atak belirtileri görülmektedir.

Tip 1 diyabet Grave hastalığı veya vitiligo gibi diğer otoimmun hastalıkları ile birlikte görülebilir.

Tip 1 Diyabetin Belirtileri Nelerdir?

Tip 1 diyabet belirtileri kolaylıkla dikkat çekmeyebilir. Ancak daha şiddetli belirtiler de görülebilir. Tip 1 diyabet belirtileri arasında şunlar yer alır:

Tip 1 diyabette acil durum belirtileri şunlardır:

  • Baş dönmesi ve zihin bulanıklığı
  • Hızlı nefes alma ihtiyacı
  • Burunda meyve kokusu hissedilmesi
  • Karın bölgesinde ağrı
  • Bilinç kaybı

Tip 1 Diyabet Nasıl Teşhis Edilir?

Doktorunuz tip 1 diyabetten şüphelendiği takdirde kan şekeri düzeyini kontrol edecektir. Yeterli insülin bulunmadığında vücudunuzun ürettiği glukoz veya kimyasalları tespit etmek için idrar testi isteyebilir.

Mevcut bilgiler ışığında tip 1 diyabetin kesin olarak önlenmesi mümkün değildir.

Tip 1 Diyabet Tedavisi Nasıl Yapılır?

Tip 1 diyabet hastalarının çoğu uzun ve sağlıklı yaşarlar. Sağlıklarını korumanın en iyi yolu kan şekerini doktorun tavsiye ettiği aralıklarda tutmaktır. Kişinin kan şekerini düzenli olarak ölçmesi ve insülini, yiyeceklerini ve aktivitelerini buna göre ayarlaması gerekir.

Bütün tip 1 diyabet hastaları kan şekerini belirli bir düzeyde tutmak için insülin iğnesi kullanmak zorundadır.

Doktorunuz insülin hakkında konuşurken 3 temel husustan bahsedecektir:

  • “Başlangıç” insülinin kana karışıp kan şekerini düşürmesi için geçmesi gereken süreyi ifade eder.
  • “Doruk zamanı” insülinin kan şekerini düşürme görevini yerine getirdiği süreyi ifade eder.
  • “Süre” başlangıçtan itibaren ne kadar süreyle çalışmaya devam ettiğidir.

İnsülin Türleri Nelerdir?

İnsülinin birçok türü mevcuttur:

  • Hızlı çalışan insülin 15 dakika içerisinde çalışmaya başlar. Alındıktan yaklaşık 1 saat sonra doruk noktasına ulaşır ve yaklaşık 2-4 saat boyunca çalışmaya devam eder.
  • Düzenli veya kısa çalışan insülin 30 dakika içerisinde çalışmaya başlar. 2-3 saat içerisinde doruk noktasına ulaşır ve 3-6 saat boyunca çalışmaya devam eder.
  • Orta hızla çalışan eden insülin enjeksiyondan itibaren 2-4 saat boyunca kana karışmaz. 4-12 saat içerisinde doruk noktasına ulaşır ve 12-18 saat boyunca çalışmaya devam eder.
  • Uzun süreli çalışan insülinin sisteme karışması uzun sürer ve yaklaşık 24 saat boyunca çalışmaya devam eder.

Doktorunuz gün içerisinde 2 farklı insülin türü için 2 enjeksiyon ile başlamanızı önerebilir. Zamanla günde üç veya dört enjeksiyona çıkılabilir.

İnsülin çoğunlukla viyal adı verilen küçük bir şişe içerisinde gelir. Ucunda iğne olan bir şırınga yardımıyla insülin çekilir ve kişiye enjekte edilir. Bunun yanı sıra içi insülin ile dolu olan kalemler de kullanılmaktadır. Bir de solunan türü vardır. Vücutta taşınan ve küçük bir tüp yardımıyla insülini vücuda gönderen bir cihaz da kullanılmaktadır. Hangi insülin alım türünün kullanılacağını doktorunuzla görüşünüz.

Yaşam Tarzı Değişiklikleri

Tip 1 diyabet tedavisinde egzersiz çok önemlidir. Ancak bu egzersiz tek başına yeterli değildir. İnsülin dozunu dengelemek ve yenilen yiyeceklere dikkat etmek de en az egzersiz kadar önemlidir.

Bilgi güçtür. Bu nedenle bir aktiviteye başlamadan önce, başladıktan sonra ve aktiviteyi tamamlamanızın ardından kan şekerini ölçmeniz, bu aktivitenin sizi nasıl etkilediği hakkında ipucu verecektir. Bazı aktiviteler kan şekerini yükseltirken, bazıları yükseltmez. Kan şekerinin çok fazla düşmesini engellemek için insülini düşürebeilir veya küçük bir ara öğün yapabilirsiniz.

Test yüksek çıktıysa keton testini gerçekleştirin. Keton testi normal sonuç verirse egzersizi yapabilirsiniz. Bu da yüksek ise egzersizi erteleyin.

Ayrıca yiyeceklerin de kan şekerinizi nasıl etkilediğini anlamanız gerekmektedir. Karbonhidratların, yağların ve proteinlerin tip 1 diyabette oynadığı rolü bilirseniz, kan şekerinizi olması gereken düzeyde tutacak sağlıklı bir beslenme planı inşa edebilirsiniz. Diyetisyeniniz bu konuda size yardımcı olacaktır.

Tip 1 Diyabet Tedavi Edilmezse Ne Olur?

Tip 1 diyabet kontrol altına alınmadığı takdirde hayati tehlike oluşturabilir.

  • Retinopati: Bu göz problemi 15 yıldan fazla süredir tip 1 diyabet hastası olan kişilerin yaklaşık %80’inde görülmektedir. Retinopati ergenlikten önce nadiren görülmektedir. Retinopatiyi engellemek için kan şekerinizi, tansiyonunuzu, kolesterolünüzü ve trigliseritlerinizi kontrol etmelisiniz.
  • Böbrek Hasarı: Tip 1 diyabet hastalarının yaklaşık %20-%30’unda nefropati görülmektedir. Nefropati riski zaman içerisinde artmaktadır. Diyabet başlangıcından sonraki 15-25 yıl içerisinde ortaya çıkma ihtimali yüksektir. Nefropati, böbrek yetmezliği ve kalp hastalığı gibi ciddi sorunlara yol açabilir.
  • Kan Dolaşımının Zayıf olması ve Sinir Hasarı: Sinirlerin zarar görmesi ve arterlerin sertleşmesi ayaklarda hissizleşmeye yol açabilir ve ayaklara giden kanı azaltabilir. Bu durum açık yaraların iyileşmesini zorlaştırır. Bu durum ortaya çıktığında hasta bacağını tamamen kaybedebilir. Sinir hasarı, mide bulantısı, kusma ve ishal gibi sindirim sorunlarına da yol açabilir.

CEVAP VER

Please enter your comment!

Yorumunuzu göndermeden önce lütfen Yorum Politikamızı okuyun.

Please enter your name here