Yeni Doğan Bebek Bakımı ve Beslenmesi

0
680
Yeni Doğan Bebek Bakımı

Yeni doğan bir bebeğin tüm yaptığı yemek, kakasını yapmak, ağlamak ve uyumaktır. Kulağa kolay geliyor değil mi? Evet, bir süre sonra daha kolay hale gelecek. Ama başlangıçta o kadar da kolay olmayabilir. Bebeğinizin ilk günleri hakkında bilgi edinmek, birlikte geçireceğiniz ilk günleri daha sorunsuz hale getirecektir.

Eve dönüş sonrası neler olacağını anlamak için, bu konuda bir kitap yazan Laura Jana ve Jennifer Shu’ya kulak veriyoruz. Türkçe’ye henüz çevrilmeyen “Yeni Doğan Bebekle Eve Dönmek: Doğumdan Gerçek Hayata” isimli kitabın 3. Baskısı, Mayıs 2015’de Amerikan Pediatri Akademisi tarafından yayınlandı.

Yeni Doğan Bebeğin Beslenmesi

Yeni doğan bebeğin beslenmesi oldukça sık gerçekleşir. Yeni doğan bebeğin midesi son derece küçük olduğundan, çok az miktarda yemek yerler. Bazı bebekler 2-3 saatte bir, bazıları ise bundan daha sık şekilde beslenmeye ihtiyaç duyarlar.

Bazı bebekler ağladığını yüksek sesle ağlayarak belli ederken, bazı bebekler parmak yalama, dudaklarını emme, arama refleksi (bebeğin dudaklarını şişeye veya memeye uzatma hareketi) gibi ipuçları verebilir.

Bebekler ilk günlerinde vücut ağırlığının yaklaşık yüzde 7’sini kaybederler. Bu normaldir. Bebeğinizi emzirdikçe, doğumdaki kilosunu geri kazanacaktır.

Yeni doğan bebek sürekli uyuma ihtiyacı hisseder. Dolayısıyla onu beslemek için uyandırmanız ve beslenme süresince uyanık kalmasını sağlamak için dikkatini canlı tutmanız gerekecektir. Uyanık kalmasını sağlamak için başını veya sırtını okşayarak onunla konuşabilirsiniz. Normal koşullarda bebeğiniz doğumdan 2 hafta sonra doğumdaki kilosuna geri dönecektir.

Yeni Doğan Bebeklerde Gaz Çıkarma, Hıçkırma ve Kusma

Bazı yeni doğan bebeğin gazının sıklıkla çıkartılması gerekir. Bazıları ise gazı kendi kendine çıkarır ve bu konuda desteğinize pek ihtiyaç duymaz. Bebeğiniz beslenme süresince veya beslenme sonrasında bebeğiniz huysuzlanıyorsa, bu gazının olduğu anlamına gelebilir.

Ayrıca emzirirken 10-15 dakikada bir memeyi değiştirirken ya da emzirmeyi bitirdikten sonra bebeğin gazını çıkarabilirsiniz. Doğumdan bir-iki gün sonra onu emzirme düzeninizi tam olarak anlamış olacaksınız.

Bebeğin gazını çıkarmak için bebeğinizin sırtına vurmanız gerekmiyor. Sırtına dairesel hareketlerle masaj yaparak gazını çıkarabilirsiniz. Bebeğin başını omzunuza yatırmak, onu başının arkasından destekleyerek dizinize oturtmak veya dizinize yüz üstü yatırmak gibi çeşitli gaz çıkarma pozisyonları da denenebilir.

Bebeğinizin hıçkırması veya kusması sizi endişelendirmesin. Bebeklerde hıçkırma oldukça normaldir ve onlara rahatsızlık vermez. Benzer şekilde beslenme sırasında veya sonrasında kusma da oldukça normaldir.

Bebeğinizin aşırı miktarda kusması, kusarken ağlaması söz konusuysa, bebeklerde oldukça normal olan reflü ile, tedavi gerektiren bir hastalık olan gastroözofageal reflü hastalığı arasındaki farkı öğrenmelisiniz. Sebebi her ne olursa olsun, bebeğiniz kusuyorsa elinizde sürekli temiz bir bez bulundurmanız yararınıza olacaktır.

Yeni Doğan Bebeklerde Kaka ve Çiş

Emzirilen bir yeni doğan bebek günde en az 5 çişini yaparak bez değiştirir. Mamayla beslenen bebekler daha sık çiş yapabilir. Değiştirilen bez miktarı günde 10’a çıkabilir.

Bebeğin günlük kaka miktarı için de kesin bir kural yoktur. Emzirilen bebekler, mamayla beslenen bebeklere göre daha sık kaka yapma eğilimindedir. Çünkü mamanın sindirilmesi biraz daha uzun sürmektedir. Ancak emzirilen bebeklerde kaka sıklığı her dört saatte bir olacağı gibi, her emzirmeden sonra da olabilir.

Doktorunuz ilk kontrolde bebeğinizin idrar ve kaka sıklığı hakkında sorular sorabilir. Bu nedenle bebeğinizin idrar ve kaka düzenini takip etmelisiniz.

Başlangıçtaki bağırsak hareketlerine (ilk 1-2 gün boyunca) mekonyum adı verilir. Bu ilk kakalar siyah, katran kıvamındadır. İzleyen günlerde, emzirilen bebeklerde sarı-yeşil renkte, hardal sarısına benzeyen kakalar görülebilir. Mamayla beslenen bebekler daha macun kıvamında ve değişik renklerde kaka yapar. Bebeğinizin kakasını kontrol edin. Kakada beyazlı, kırmızılı kısımlar bir problemin habercisi olabilir (Kakadaki kırmızı renk kan olabilir).

Normal kaka kıvamı da yumuşak ya da sulu olabilir. Emzirilen bebeklerde kaka daha suludur. Bu durum ishal ile karıştırılabilmektedir. Temel olarak bebeğinizin her zaman yaptığı kakanın kıvamına dikkat edin ve kakada bir değişim olup olmadığını kontrol edin. Kaka her zamanki yapısından farklılık gösteriyorsa doktora danışabilirsiniz.

Unutmayın; söz konusu kaka yapmak, yemek, uyumak veya ağlamak ise her bebek birbirinden farklıdır. Birbirinden farklı durumların her biri normal olarak kabul edilebilir. Önemli olan ani bir değişikliğin olmamasıdır. Ani bir değişiklikte mutlaka doktora gidilmelidir.

Yeni Doğan Bebeğin Ağlaması

Bu konuda yapacak çok fazla bir şey yok. Kuşkusuz, yeni doğan bebeğiniz epeyce ağlayacak. Ne sıklıkta, ne şiddette ve ne kadar süre ağlayacağı ise tamamen bebeğinize bağlı bir durum.

İlk günlerde yeni doğan bebekler gözle görülür şekilde sessiz ve uykuludur. Ancak ikinci haftadan itibaren yeni doğan bebekler tipik olarak günün iki saatini ağlayarak geçirirler. Ağlama 6-8 haftalık olana kadar genellikle artış gösterir, daha sonra azalmaya başlar.

Zaman içerisinde bebeğinizin neden ağladığını anlar hale gelirsiniz. Bu noktada en olası nedenleri anlamaya çalışın. Bezinin kirlenmesi, acıkma, yorulma, rahatsız hissetme en muhtemel ağlama sebepleridir. Anneler muhtemelen bebeğin neden ağladığını kolayca anlarlar. Bunların dışında aşırı uyarılma durumu da ağlamaya başlar. Bazı bebekler kargaşalı veya hareketli ortamlarda ağlamaya başlarlar.

Bebeğinizin herhangi bir sebep olmaksızın ağladığı zamanlar da olacaktır. Bu durumlarda bebeğinizi neyin sakinleştireceğini bilmek isteyeceksiniz. Unutmayın; yeni doğan bebeklerde şımarma gibi bir durum söz konusu değildir. Bu nedenle ne zaman ağlarsa ağlasın bebeğinize mutlaka ilgi ve sevgi gösterin.

Bebeğinizin ağlama sebebini hemen anlayamamak sizi mutsuz, umutsuz veya yetersiz hissettiriyorsa, kendinizi bu kadar eleştirmeyin. Uzmanlar bile anne olduklarında bu süreçlerden geçmektedir. Bebeğinizin neye ihtiyacının olduğu belli olan durumlar olacağı gibi, neden ağladığını hiçbir şekilde anlamadığınız durumlar da olacaktır.

Belirgin bir sebep olmaksızın uzun süre ağlayan bebeklere ise kolik bebek adı verilmektedir.

Yeni Doğan Bebeğin Uyuması

Yeni doğan bebeğinizin küçük midesi çok az miktarda yiyecek taşır. Bu nedenle bebeğiniz yemek yemek için sıklıkla uyanacaktır. Tüm bu kısa uykular eklenince yeni doğan bebeğiniz günün yaklaşık 16-18 saatini uyuyarak geçirecektir. Bebeğinizin uyuma ve uyanma düzenini takip etmelisiniz.

Neyse ki yeni doğan bebekler neredeyse her yerde uyuma becerisine sahiptir. Arabada, bebek arabasında, küvette veya kollarınızda… Çoğu yeni doğan bebek, araç koltuğunda veya bebek arabasında sarılı şekilde uyumayı çok sever. Çünkü bu onlara ana rahminde olduklarını hissettirmektedir.

Çoğu bebeğin kundaklanmayı sevmesi de bu yüzdendir. Kundaklanmak, bebeğinize alıştığı ve sevdiği anne rahmini hatırlatır.

Bebeğiniz ne zaman ve nerede uyursa uyusun, her zaman arkasını destekleyin. Etrafındaki bol battaniyeleri kaldırın. Uyurken çevresinde yastık, yorgan ve oyuncak gibi nesneleri kesinlikle bırakmayın. Bunların ani bebek ölümlerine neden olabildiği bilinmektedir. Uykusu gelen bebeğinizi yatakta veya koltukta asla yalnız bırakmayın. Yeni doğan bebekler henüz yuvarlanma becerisi taşımasa da bir gün yuvarlanmaya başlayacaktır. Dolayısıyla bu riski ortadan kaldırmalısınız.

Bebeğinizin uykuda değişik sesler çıkardığını görebilirsiniz. Muhtemelen bunlar bebeğinizin doğal burun nefesidir. Bebeğiniz bu dönemde burun kanallarını tek başına temizleyemez. Bu nedenle nefes almasını, uyumasını ve hatta yemek yemesini kolaylaştırmak için bir burun temizleyici kullanın.

Yeni Doğan Bebeklerde Nefes

Yeni doğan bebeklerin bir diğer alışkanlığı periyodik nefestir. Bebeğiniz hızlıca nefes alıp birkaç saniye durabilir, sonra tekrar nefes almaya başlayabilir. Bu normal olsa da anne için tedirgin edicidir.

Ancak, aşağıdaki durumlar normal değildir ve acilen tıbbi yardım alınması gerekir:

  • Homurdanma,
  • Burun deliklerinde açılma
  • Sürekli olarak hızlı nefes alma,
  • Göğüsten hırıltı gelmesi
  • Ağır ve gürültülü şekilde nefes alma
  • 10-15 saniye boyunca nefes almadan bekleme
  • Göğüsten hırıltı gelmesi
  • Ağır ve gürültülü şekilde nefes alma
  • 10-15 saniye boyunca nefes almadan bekleme

Yeni Doğan Bebeklerin Banyo Yapması

Doğumdan sonraki ilk günlerde bebeğinizi temiz tutmak oldukça basittir. Bu günlerde bebeğinizi yıkamanız gerekmez. Bebeğin göbek bağı kökü henüz sallanıyorken, bebek suya batırılmamalıdır. Bebeğinizi süngerle silmek ilk bir iki haftalık temizlik rutini için yeterlidir. Yeni doğan bebeklerin çok fazla temizlenmesi bebeğin cildinin kurumasına yol açabilir.

Ilık, nemli bir bez veya kokusuz mendillerle bebeğinizin boynunun çevresini, vücudunun diğer kısımlarını ve son olarak da genital bölgesini temizleyin. Bez bağlanan kısımda herhangi bir kızarıklık veya tahriş fark ederseniz pişik kremi veya vazelin sürebilirsiniz.

Yeni doğan bebeğinizin cildi televizyondaki bebeklerin cildi gibi mükemmel görünmeyebilir. Bu daha sonra gerçekleşecektir. Yeni doğan çoğu bebekte küçük cilt tahrişleri, kızarıklıklar, konak, soyulma, kuruluk gibi küçük cilt problemleri görünebilir. Bunun muhtemel nedeni 9 ay boyunca içinde yaşadığı amniyotik sıvıdır. Bunlar bir veya iki hafta içerisinde iyileşir.

Yeni Doğan Bebek Kıyafetleri

Cicili bicili bebek kıyafetleri muhtemelen ilk günlerde pek kullanılmayacaktır. Bu günlerde sıklıkla bez değiştirmeniz gerekeceğinden en kolay değiştirilen, giymesi ve çıkarması en kolay kıyafetler tercih edilecektir. Çoğu ebeveyn T-shirt, tek parçalık tulumlar, ayakları kapalı pijamalar ve soğuk havalarda bir bebek battaniyesi ile yetinecektir.

Bebeğiniz başından giydirilen veya hassas göbek bağı kökünü rahatsız eden kıyafetlerden hoşlanmıyorsa, kimono tarzında, yandan çıtçıtlı bebek kıyafetlerini  tercih edebilirsiniz. Yeni doğan bebekler başına çok soğuk olmadığı sürece başın sarılmasına ihtiyaç yoktur.

Bebeğinizi kaç kat giydireceğinize karar vermek için içgüdülerinize güvenin. Genelde annelerin izlediği bir kural “anne kaç kat giyiyorsa, onun bir kat fazlası” kuralıdır.

Yeni Doğan Bebek Eşyaları

Hamilelik süresince bir miktar yeni doğan bebek eşyası biriktirmiş olmalısınız. Ancak şu anda bunları pek kullanmayacaksınız. Tüm ihtiyacınız olan bebeğinizin uyuması için güvenli bir yer ve tabi ki evden çıkarken kullanılacak bir bebek arabası. Hareketli koltuklar, oyun matları, oyuncaklar ve diğer bebek eşyaları daha sonra lazım olacak. Ama şimdilik bunlar için acele etmenize gerek yok.

 

Kaynaklar:


CEVAP VER

Please enter your comment!

Yorumunuzu göndermeden önce lütfen Yorum Politikamızı okuyun.

Please enter your name here