Zatürre nedir? Zatürre belirtileri ve zatürre türleri neler? Bulaşıcı mı?

0
1025

Bu yazımızda "Zatürre nedir?", zatürre belirtileri ve zatürre türleri (viral zatürre, bakteriyel zatürre, mantar zatürresi, yürüyen zatürre) hakkında bilgi vereceğiz.

Zatürre akciğerlerde ortaya çıkan bakteriyel, viral veya mantar kaynaklı bulaşıcı bir enfeksiyondur. Zatürre grip veya nezle virüsü gibi bir solunum yolları enfeksiyonundan kaynaklanıyorsa zatürre kolaylıkla kişiden kişiye bulaşabilir. Zatürre hastalığında hafif veya şiddetli düzeyde balgamlı öksürük görülebilir. Ağızdan çıkan bu maddeler yoluyla hastalık kişiden kişiye bulaşabilir.

Bakteriyel zatürre ve viral zatürre bulaşıcı zatürre türleri arasında yer almaktadır.

Zatürre türlerinin birçoğu bulaşıcı olsa da tüm zatürre türleri bulaşıcı değildir. Bulaşıcı olmayan zatürre türleri arasında mantar zatürresi veya aspirasyon zatürresi yer almaktadır. Maya patojenleri çevreden solunum yoluyla alınarak zatürreye yol açabilir ancak bu zatürre bulaşıcı değildir.

Zatürre nedir?

Zatürre mikropların, bakterilerin veya yabancı nesnelerin akciğerlere girerek iltihap ve göğüs hastalığına yol açmasıyla ortaya çıkar. Zatürreye yol açan enfeksiyonlar her yaştan kişileri etkileyebilir.

Amerikan Akciğer Derneği’ne göre bulaşıcı olan ve olmayan zatürre akciğer enfeksiyonunun yol açtığı bir durumdur ve tek bir hastalığı ifade etmez. Akciğer enfeksiyonu hava keseciklerine sıvı dolmasına yol açar ve bu da öksürük, ateş ve/veya solunum problemlerine yol açabilir.

zatürre

Ayrıca Amerikan Akciğer Derneği viral zatürrenin bakteriyel zatürreye dönüşebileceğini ve daha şiddetli iltihap semptomlarına yol açabileceğini belirtmektedir. İleri yaşlarda kişilerin bağışıklık sisteminin zayıflaması ya da halihazırda başka hastalıklarının olması nedeniyle bakteriyel zatürre riski altındadır.

Zatürre başka komplikasyonlara neden olursa hastaneye yatış gerektiren ciddi bir akciğer hastalığına dönüşebilir. Viral veya bakteriyel enfeksiyonların vücuda yayılmasını kontrol altına almak için zatürre tedavisi gereklidir.

İki taraflı zatürre nedir?

İki taraflı zatürre viral, bakteriyel veya mantarlı enfeksiyonların her iki akciğerde zatürre ortaya çıkarmasıdır. Buna aynı zamanda bilateral pnömoni adı da verilmektedir. İki taraflı zatürre en az tek taraflı zatürre kadar bulaşıcı olabilmektedir.

Zatürre bulaşıcı mıdır?

Bulaşıcı zatürre türlerinden birine yakalanmış bir kişinin etrafında iseniz kolaylıkla zatürre kapabilirsiniz. Akciğer iltihabı ve grip gibi solunum yolları hastalıklarına yol açan virüsler ve bakteriyel enfeksiyonlar bulaşıcı zatürre hastalığına yol açabilmektedir.

Örneğin Amerikan Hastalıkları Önleme ve Kontrol Merkezi’nin raporuna göre grip yüksek düzeyde bulaşıcı ve kolaylıkla aktarılabilen bir hastalıktır. Grip virüsünü kapan bir kişide enfeksiyonlu bronşit ya da hafif veya şiddetli zatürre belirtileri ortaya çıkabilir.

Bakteriyel zatürre türlerinin bir çoğu bulaşıcı olsa da bakteriyel zatürre, viral zatürre kadar bulaşıcı değildir. Ancak doktorlar bakteriyel zatürreye yol açan verem hastalığının yüksek düzeyde bulaşıcı olduğunu belirtmektedir.

Zatürre belirtileri nelerdir?

Akciğer hastalığının ilerlememesi ve başka komplikasyonlara yol açmaması için zatürre belirtileri hakkında bilgi sahibi olmak önem taşımaktadır. Zatürre belirtileri bronşit belirtileri ile benzerlik göstermektedir. Ancak zatürre belirtileri çoğunlukla daha şiddetlidir ve kişide ciddi halsizlik yapar.

zatürre belirtileri

Zatürre belirtileri arasında şunlar yer almaktadır:

  • Üşüme ve titreme ile birlikte ateş,
  • Üşüme ve titreme olmaksızın ateş,
  • Sarı veya yeşil balgamlı öksürük,
  • Nefes darlığı, günlük yaşam aktivitelerini sürdürürken nefes almakta zorlanma,
  • Nefes alırken ya da öksürürken ortaya çıkan göğüs ağrısı.

Zatürre tedavi edilmediği takdirde ölümcül sonuçlar doğuran komplikasyonlara yol açabilir. Zatürre komplikasyonları şunlardır:

  • Bakteriyel akciğer enfeksiyonundan kaynaklanan bakterilerin kana karışması ve septik şok ortaya çıkarması,
  • Derin nefes alırken keskin göğüs ağrısına yol açan akciğer zarı iltihabı,
  • Böbrek problemleri ve ciddi solunum problemleri.

Zatürrenin bulaşıcılığı ne kadar sürer?

Zatürreye yakalanan kişide zatürre belirtileri ortaya çıkmadan bir veya birkaç gün öncesinden itibaren zatürrenin bulaşıcılığı başlar.

Viral zatürrede zatürrenin bulaşıcılığı bir hafta veya daha fazla devam edebilir. Genellikle viral zatürre belirtileri ortadan kalkmaya başladıktan itibaren hastalık daha az bulaşıcı hale gelmektedir. Yani ateş normale döndükten bir veya iki gün sonrasından itibaren zatürre artık bulaşıcı değildir.

Bakteriyel akciğer enfeksiyonunun türüne göre bakteriyel zatürre antibiyotik aldıktan sonraki 1-2 gün arasında bulaşıcı olabilir. Ancak veremde hastalığın bulaşıcılığının son bulması için iki hafta veya daha uzun süre antibiyotik alınması gerekmektedir.

Zatürre nasıl bulaşır?

Zatürre enfeksiyonlu solunum sıvılarının ağız, gözler ya da burun yoluyla bulaşmasıyla yayılır. Yani zatürre hastası olan kişinin dokunduğu nesnelere dokunduktan sonra ağız veya burnunuza dokunursanız hastalık bulaşabilir.

Zatürre hastası kişinin öksürmesi veya hapşırması esnasında yakınında bulunulduğunda da zatürre bulaşabilmektedir. Enfeksiyonlu sıvılar ağzınıza ya da burnunuza sıçrayabilir ve solunum enfeksiyonu akciğerlere doğru ilerleyebilir.

Zatürrenin bulaşmaması için ne yapılmalı?

Viral ve bakteriyel akciğer enfeksiyonları yüksek düzeyde bulaşıcı olduğundan bu zatürre türlerinin bulaşmasını önlemek önem taşımaktadır.

Örneğin öksürme veya hapşırma gibi grip ve nezle belirtileri gösteren kişilerden uzak durarak bulaşıcı solunum yolları enfeksiyonuna yakalanma riskini ortadan kaldırabilirsiniz. Zatürreye yakalanmayı önlemenin bir diğer yolu da sıklıkla elleri yıkamaktır. Bu zatürreye yol açan bakterilerin ve virüslerin solunum yollarına bulaşmasını önlemeye yardımcı olacaktır.

Yürüyen zatürre nedir?

Yürüyen zatürre hapşırma veya öksürme gibi hafif solunum yolları semptomları ortaya çıkaran zatürre türlerine denmektedir. Bu akciğer inflamasyonu türüne yürüyen zatürre denmesinin sebebi hastada çok az zatürre belirtisi ortaya çıkması sayesinde hastanın günlük yaşam aktivitelerini sürdürmeye devam etmesidir.

Yürüyen zatürre belirtileri ve yürüyen zatürrenin nedenleri nelerdir?

Yürüyen zatürrenin nedeni Mikoplazma zatürre bakteri zincirinden kaynaklanan bir bakteriyel enfeksiyondur. Genellikle yürüyen zatürrenin inkübasyon süresi 2-4 haftadır. Bu süreçten sonra zatürre belirtileri ortaya çıkmaya başlar.

Yürüyen zatürre belirtileri şunlar olabilir:

  • Derin nefes alırken sol veya sağ kaburga bölgesinde ağrı hissedilmesi,
  • Ani öksürük krizleri,
  • Ateş, boğaz ağrısı ve baş ağrısı gibi grip benzeri belirtiler.
  • Solunum enfeksiyonu belirtileri ortadan kalktıktan sonra devam eden yorgunluk ve halsizlik.

Yürüyen zatürre bulaşıcı mıdır?

Yürüyen zatürre bakteriyel veya viral bir enfeksiyondan kaynaklandığında bulaşıcıdır. Genellikle yürüyen zatürre birbirine yakın yaşayan kişiler arasında bulaşmaktadır. Örneğin yürüyen zatürre okullarda, öğrenci yurtlarında, aynı odada kalan kişilerde ve bakım evlerinde kişiden kişiye bulaşabilir.

Yürüyen zatürrenin bulaşıcılığı ne kadar sürer?

Akciğer enfeksiyonu belirtileri ilk ortaya çıktıktan itibaren 10 gün süreyle zatürre kişiden kişiye bulaşabilir. Ancak viral zatürre bakteriyel zatürreden daha fazla bulaşıcıdır. Bu nedenle bulaşıcılık süresi daha uzun sürebilir.

Bakteriyel zatürre nedir?

Bakteriyel zatürre akciğerlerde mukus üretebilen bulaşıcı bir solunum enfeksiyonudur. Akciğer enfeksiyonları vücudun aldığı oksijen miktarını etkileyecek şekilde solunum yollarında iltihaba yol açabilir. Hastalığın sebebi verem veya Mikoplazma zatürre bakterisi ise bulaşıcı bir zatürre ortaya çıkar.

Bakteriyel zatürre belirtileri şunlardır:

  • Derin nefes alma ya da hapşırma sırasında göğüs ağrısı,
  • Nefes darlığı,
  • Ateş,
  • Akciğer zarı iltihabı ve eşlik eden belirtiler.

Bakteriyel zatürre bulaşıcı mıdır?

Bakteriyel zatürre solunum yolu enfeksiyonuna neden olan bakterinin türüne bağlı olarak bulaşıcı olabilir.birçok bakteriyel zatürre türü bulaşıcı olmakla beraber bulaşıcılık düzeyi yüksek değildir.

Viral zatürre nedir?

Çeşitli virüs türleri akciğerleri ve solunum yollarını etkileyerek viral zatürre hastalığına yol açabilir. Viral zatürre influenza virüsü ya da yaygın soğuk algınlığı yaşayan kişilerde sık görülen bir komplikasyondur.

The Lancet dergisinde yayınlanan bir araştırmaya göre viral zatürre çocuklarda, yaşlılarda ve bağışıklık sistemi sorunu yaşayan kişilerde daha sık görülmektedir. Akciğerlerde viral enfeksiyonlara yol açan virüslerden bazıları rinovirüs, bocavirüs veya influenza virüsüdür. Viral zatürre yürüyen zatürreye de yol açabilir.

Viral zatürre belirtileri şunlardır:

  • Düşük ateş (38.8 civarı)
  • Az miktarda balgam üreten öksürük,
  • Genel halsizlik,
  • Kas ağrıları

Viral zatürre bulaşıcı mıdır?

Viral zatürre belirtiler ortadan kalktığı sürece bulaşıcıdır. Genellikle öksürürken çıkan tükürük veya mukus viral zatürrenin bulaşmasına neden olan mikropları taşımaktadır.

Ateş devam ettiği sürece viral zatürre bulaşıcı olmaya devam eder. Ancak viral enfeksiyonun türüne bağlı olarak zatürre, belirtiler ortadan kalktıktan bir hafta sonrasına kadar bulaşıcı olmaya devam edebilir. Tek başına öksürük viral zatürrenin hala bulaşıcı olduğunun göstergesi sayılmaz.

Mantar zatürresi nedir?

Mantar zatürresi sporların solunum yoluyla alınmasıyla ortaya çıkan, bulaşıcı olmayan bir solunum yolları enfeksiyonudur. Bu sporlar akciğerlerdeki hava keseciklerini iltihaplandırarak zatürre belirtileri ortaya çıkarır.

Oklahoma Integris Kanser Enstitüsü araştırmacılarına göre mantar zatürresi viral veya bakteriyel zatürre türlerine göre daha az yaygındır. Mantar patojenleri sağlıklı bireylerin yanında bağışıklık sistemi sorunları yaşayan kişileri de etkileyebilir.

Mantar zatürresi belirtileri arasında şunlar yer almaktadır:

  • Geçmeyen kuru öksürük,
  • Özellikle fiziksel aktiviteden sonra nefes güçlüğü
  • Göğüs bölgesinde rahatsızlık hissi,
  • Artirit benzeri ağrılara neden olan eklem sorunları,
  • Kas ağrıları
  • Kızarıklık

Antibiyotik alındıktan sonra zatürre bulaşıcı mıdır?

Antibiyotik alındıktan sonra zatürrenin bulaşıcı olup olmadığı zatürre türüne göre değişiklik gösterecektir.

Doktorlar bakteriyel zatürreye dönüşen bakteriyel akciğer enfeksiyonlarında ya da viral zatürre hastalığında antibiyotik tedavisi başlatmaktadır. Amerikan Ulusal Sağlık Hizmetleri Kurumu’na göre antibiyotiğe başladıktan 24 sonrasından itibaren zatürre bulaşıcı olmaktan çıkar. Ancak kişide enfeksiyonun devam etme süresi farklılık gösterecektir.

Örneğin bazı antibiyotiklerin etkisi kişiden kişiye değişiklik gösterebilmektedir. Yani antibiyotik kullanmaya başladıktan itibaren 24 saat geçmesine rağmen bazı kişilerde zatürre bulaşıcı olmaya devam edebilir. Bakteriyel zatürre ile birlikte viral zatürre var ise antibiyotik tedavisi başladıktan sonra bile enfeksiyonun bulaşıcılığı devam edebilir.

Zatürre kendiliğinden iyileşir mi?

Hafif yürüyen zatürre türleri ilaç tedavisi uygulanmaksızın kendiliğinden iyileşebilir. Cleveland Clinik uzmanlarına göre hafif bakteriyel solunum yolları enfeksiyonları birkaç hafta içerisinde kendiliğinden iyileşebilmektedir. Ancak zatürre belirtileri şiddetlenirse mutlaka doktora başvurulmalıdır.

Viral zatürre belirtileri genellikle daha hafiftir ve kendiliğinden geçebilir. Genellikle viral zatürre vakalarında ilaç tedavisi uygulanmamaktadır. Viral zatürre hastalığında kişi en az birkaç gün boyunca evde dinlenmeli ve bolca sıvı tüketmelidir.

Zatürre ne kadar sürede iyileşir?

Zatürrenin iyileşme süresi hastada görülen zatürre türü ve şiddetine göre değişiklik gösterir. Zatürre iyileştikten sonra rahatsızlık hissi 3 hafta kadar daha devam edebilir. Zatürrenin tamamen iyileşmesinin daha uzun sürmesine neden olan bazı faktörler şunlardır:

Yaş ve Bağışıklık Sistemi

Halihazırda hasta kişiler ve ileri yaşlardaki bireylerde zatürre belirtileri daha şiddetli olabilir ve zatürrenin iyileşme süresi uzayabilir. Yaşlı kişiler zatürre belirtileri ilk ortaya çıktıktan itibaren beklemeden doktora başvurmalıdır.

Bulaşıcı Zatürrenin Türü

Genellikle bakteriyel zatürre belirtileri daha şiddetli seyreder ve tedavisi daha uzun sürer.

Zatürre ve Evde Bakım

Vücudun akciğer enfeksiyonundan kurtulması için bolca istirahat edilmesi gerekmektedir. Akciğerleri rahatsız edici faktörlerden kaçınılmalı ve bolca sıvı tüketilmelidir.

Zatürrenin tedavisi var mı?

Doğru tedavi ve evde bakım uygulanırsa zatürre tedavi edilebilir bir hastalıktır.

Amerikan Akciğer Derneği araştırmacılarına göre viral zatürre genellikle ilaç tedavisi olmaksızın evde dinlenerek ve doğal yöntemlerle destekleyerek tedavi edilebilmektedir. Doktorlar hafif veya şiddetli bakteriyel zatürre vakalarında enfeksiyona neden olan bakterilerin ölmesi ve semptomların kötüleşmesinin engellenmesi için antibiyotik tedavisi başlatmaktadır.

Tüm zatürre vakalarında dengeli beslenmek ve akciğerleri temizleyen gıdalar tüketmek önem taşımaktadır. Akciğer sağlığını desteklemek için faydalı olan yiyecekler arasında yeşil yapraklı yiyecekler, Omega-3 yağ asitleri içeren yiyecekler, sarımsak ve flavonoid yönünden zengin yiyecekler yer almaktadır.

Zatürrenin tamamen iyileşmesi ne kadar sürer?

Sağlıklı bireylerde zatürrenin tamamen iyileşmesi genellikle yaklaşık 3 hafta sürmektedir. Ancak daha yaşlı kişilerde ve başka sağlık sorunları olan bireylerde zatürrenin iyileşme süresi uzayabilir. Bu durumlarda zatürrenin tamamen iyileşmesi 6-8 hafta sürebilir.

Zatürre için ne zaman doktora gidilmeli?

Zatürre tedavi edilmediği takdirde ciddi solunum yolları enfeksiyonlarına yol açabilir. Genellikle viral veya bakteriyel göğüs enfeksiyonlarının ilk belirtileri ortaya çıktığında evde doğal yöntemleri uygulamak zatürrenin kötüleşmesini engelleme hususunda yardımcı olmaktadır.

Bazı durumlarda ise akciğer enfeksiyonu belirtilerinin kontrol edilmesi için doktora gitmeniz gerekmektedir. Aşağıdaki durumlarda mutlaka zatürre kontrolü için doktora başvurulmalıdır:

  • Belirtiler istirahat edilmesine rağmen kötüleşmeye devam ediyorsa,
  • Sarı, yeşil, kahverengi ya da kanlı mukus gelecek şekilde öksürük başlarsa,
  • 4 hafta geçmesine rağmen göğüsten gelen öksürük geçmezse,
  • Bronşit veya diğer göğüs enfeksiyonları sıklıkla görülüyorsa,
  • Nefes darlığı, baş dönmesi, hızlı nefes alma ya da göğüs ağrısı gibi sorunlar yaşanıyorsa zatürre tedavisi için mutlaka doktorunuza başvurunuz.

 

Kaynaklar:

  1. LungOrg. Learn about pneumonia.
  2. CDC. How flu spreads.
  3. MedicineNet. Medical definition of double pneumonia.
  4. NHLBI. Pneumonia.
  5. NHS. Is pneumonia contagious?
  6. MayoClinic. What do you know about pneumonia?
  7. eMedicineHealth. Bacterial pneumonia.
  8. TheLancet. Viral pneumonia.
  9. Medscape. Overview of fungal pneumonia.
  10. CDC. Fungal pneumonia.
  11. NHS. How long will I be infectious after starting antibiotics?
  12. ClevelandClinic. Pneumonia: Atypical (walking) pneumonia

CEVAP VER

Please enter your comment!

Yorumunuzu göndermeden önce lütfen Yorum Politikamızı okuyun.

Please enter your name here